Pernštýnské náměstí č. p. 3

Pernštýnské náměstí č. p. 3 to jeden z najstarszych domów mieszczańskich przy głównym placu Pardubic, tuż obok ratusza. Budynek, znany też jako dom Šišatkovský albo „U Świętego Wacława", powstał jeszcze zanim miasto trafiło w ręce rodu Pernštejnów, a dziś w jego parterze i piwnicach mieści się galeria sztuki Mázhaus.

Gdzie go szukać?

Kamienica stoi po północnej stronie Pernštýnské náměstí, na wąskiej i głębokiej gotyckiej parceli, w samym sercu zabytkowej dzielnicy Pardubice-Staré Město. Sąsiedztwo ratusza sprawia, że budynek jest naturalnym punktem odniesienia dla każdego, kto zwiedza rynek pieszo — trudno go pominąć, spacerując od strony kościoła św. Bartłomieja w stronę zamku.

Co warto wiedzieć o historii budynku?

Dom liczy sobie kilkaset lat i przetrwał jeden z najbardziej dramatycznych epizodów w dziejach miasta — wielki pożar Pardubic w 1538 roku, który strawił znaczną część zabudowy. Po tej katastrofie kamienicę przebudowano w duchu renesansu, a z tamtego okresu zachowały się do dziś terakotowe nadproża oraz portale wewnątrz budynku. Pod ziemią kryją się jednak znacznie starsze, gotyckie piwnice i sklepione pomieszczenia, które są świadectwem pierwotnej, średniowiecznej fazy budowy — sprzed czasów, gdy Pardubice stały się własnością możnego rodu Pernštejnów.

Budynek od 1964 roku figuruje na liście zabytków kultury i podlega dodatkowej ochronie jako element miejskiej strefy konserwatorskiej Pardubic. W 1979 roku przeszedł gruntowną renowację, w trakcie której odnowiono tynkowaną elewację i umieszczono na niej płaskorzeźbę przedstawiającą świętego Wacława — patrona, od którego dom wziął swoje drugie imię. Dzięki tym zabiegom uchodzi dziś za jeden z najstarszych zachowanych budynków na całym placu.

Co można zobaczyć w środku?

Największą atrakcją jest galeria Mázhaus, zajmująca parter oraz dawne piwnice kamienicy. To niewielka, kameralna przestrzeń wystawiennicza, gdzie prezentowana jest sztuka współczesna i lokalne wystawy czasowe — świetna okazja, by na chwilę schronić się przed ruchem placu i zobaczyć wnętrze historycznego domu od środka. W piwnicach wciąż widoczne są gotyckie sklepienia, a we wnętrzach zachowały się renesansowe detale architektoniczne, w tym wspomniane terakotowe portale.

Jak dotrzeć na miejsce?

Pernštýnské náměstí leży w samym centrum Pardubic, w odległości spaceru od dworca głównego (około 15–20 minut pieszo) oraz od zamku pardubickiego. Do placu dojeżdżają liczne linie miejskiego transportu autobusowego i trolejbusowego zatrzymujące się w pobliżu Starego Miasta — najwygodniej wysiąść na przystankach w rejonie centrum i dalej iść pieszo wąskimi uliczkami staromiejskiej zabudowy. Sam plac jest strefą pieszą, więc najlepiej zwiedzać go bez samochodu.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Plac i galeria prezentują się dobrze przez cały rok, jednak wiosna i jesień to pory, gdy na rynku jest najmniej tłoczno, a światło korzystnie podkreśla detale renesansowej elewacji. Latem na Pernštýnské náměstí odbywa się więcej wydarzeń plenerowych, co ożywia okolicę, ale też zwiększa ruch turystyczny wokół kamienicy.

Najczęstsze pytania

Czym jest dom pod adresem Pernštýnské náměstí č. p. 3? To zabytkowa kamienica mieszczańska w Pardubicach, znana też jako dom Šišatkovský lub „U Świętego Wacława", w której obecnie mieści się galeria sztuki Mázhaus.

Czy budynek jest objęty ochroną konserwatorską? Tak, od 1964 roku figuruje jako zabytek kultury i dodatkowo podlega ochronie w ramach miejskiej strefy konserwatorskiej Pardubic.

Co można zobaczyć wewnątrz? Gotyckie piwnice i sklepienia, renesansowe terakotowe portale i nadproża z okresu po pożarze z 1538 roku, a także bieżące wystawy w galerii Mázhaus.

Jak dojść do budynku od dworca kolejowego? Spacer zajmuje około 15–20 minut pieszo w kierunku Starego Miasta i ratusza, przy którym stoi kamienica.