Pen Dinas

Pen Dinas to wzgórze w Penparcau, na południowym skraju Aberystwyth w Walii, zwieńczone rozległym grodziskiem z epoki żelaza i kolumną upamiętniającą księcia Wellington. Z góry widać zatokę Cardigan Bay oraz ujścia dwóch rzek, a całość łatwo połączyć ze spacerem z centrum miasta.

Czym jest Pen Dinas?

Na wzgórzu stoi największe grodzisko w hrabstwie Ceredigion i jedno z większych w całej Walii. Zabytek zalicza się do najlepiej zachowanych fortyfikacji celtyckich na wybrzeżu zatoki Cardigan. Miejsce wybrano nieprzypadkowo: wzniesienie dominuje nad miejscem, gdzie spotykają się rzeki Ystwyth i Rheidol, więc dawni mieszkańcy kontrolowali podejścia od strony lądu i morza.

Według badaczy grodzisko składa się z dwóch odrębnych umocnień. Starsze powstało na niższym, północnym wierzchołku, młodsze na południowym, a z czasem obie części połączono w jedną większą całość. Zabytkowi nadano ochronę jako scheduled monument, a jego dokumentację prowadzi walijska komisja RCAHMW w bazie Coflein. Osadę datuje się na około 400 r. p.n.e., a życie na wzgórzu toczyło się do czasów rzymskich w Ceredigion, czyli mniej więcej do roku 70 n.e.

Co zobaczysz na szczycie?

• Wały i fosy dawnych fortyfikacji, wyraźnie czytelne w terenie, zwłaszcza na grzbiecie między oboma wierzchołkami.
• Pomnik Wellingtona, kamienną kolumnę na południowym wzgórzu. Budowę rozpoczęto w 1853 r., niedługo po śmierci księcia, a ukończono w 1858 r. Planowanej rzeźby nigdy nie ustawiono. W 1997 r. kolumnę uszkodził piorun, a w 1999 r. została odnowiona.
• Panoramę na Aberystwyth, ujście Rheidolu i Ystwythu oraz linię wybrzeża.

Kto badał to miejsce?

W latach 1933–1937 wykopaliska prowadził Daryll Forde, wówczas młody profesor w Aberystwyth. Była to jedna z największych wówczas prowadzonych w Wielkiej Brytanii prac na grodzisku. Forde wyróżnił cztery fazy zasiedlenia. Prace wznowiono w 2023 r. w ramach projektu Pendinas Hillfort Project, realizowanego przez Dyfed Archaeological Trust, z funduszy NLHF i Cadw. Archeolodzy badali wtedy przejście przez przesmyk oraz platformę pod okrągłą chatę.

Jak dotrzeć?

Z centrum Aberystwyth dojdziesz pieszo, a na wzgórze prowadzi kilka oznakowanych ścieżek. Najwygodniej zacząć od dzielnicy Penparcau po południowej stronie rzeki Rheidol. Podejście jest krótkie, ale miejscami strome, więc załóż solidne buty. Na szczycie wieje, nawet w ciepły dzień.

Kiedy przyjechać?

Najlepsza jest pogodna pora dnia, gdy widoczność nad zatoką jest dobra, na przykład późne popołudnie przed zachodem słońca. Wzgórze jest otwartym terenem, bez biletów i godzin otwarcia, a kolumnę widać z wielu punktów miasta.

Najczęstsze pytania

Czy wejście jest płatne? Nie. Wzgórze to ogólnodostępny teren spacerowy.

Ile trwa spacer na szczyt? Z centrum Aberystwyth zaplanuj około godziny w obie strony razem z oglądaniem wałów i widoków.

Czy to na pewno grodzisko z epoki żelaza? Tak. Datuje się je na około 400 r. p.n.e., a wykopaliska z lat 30. XX wieku i z 2023 r. potwierdziły osadnictwo na wzgórzu.

Czy to jedyne miejsce o nazwie Pen Dinas w Walii? Nie, taką nazwę nosi też kilka innych grodzisk. Ten opis dotyczy wzgórza w Aberystwyth z pomnikiem Wellingtona.