Park Kunszt

Park Kunszt w Tarnowskich Górach to niewielki, ale historycznie wyjątkowo gęsty teren zieleni w dzielnicy Bobrowniki Śląskie-Piekary Rudne, przy ulicy Parkowej w Bobrownikach. Sąsiaduje bezpośrednio z dawną kolonią górniczą Kunszt, a w lokalnym nazewnictwie funkcjonuje też jako Park Górniczy albo Rudolfina — trzy nazwy jednego miejsca, warte zapamiętania przy planowaniu trasy czy wyszukiwaniu punktu na mapie (współrzędne: 50,427056, 18,860083).

Skąd wzięła się nazwa "Kunszt"?

Nazwa nie ma nic wspólnego z potocznym rozumieniem słowa "kunszt" jako mistrzostwa czy artyzmu. Wywodzi się z niemieckiego "Kunst", którym górnicy określali koła wodne — urządzenia napędzane siłą wody, służące do odwadniania wyrobisk kopalnianych. To właśnie tego typu koła pracowały niegdyś na terenie, który dziś zajmuje park, i to od nich, a nie od abstrakcyjnego pojęcia sztuki, pochodzi cała nazwa miejsca.

Kopalnia "Fryderyk" i początki drugiego okresu górnictwa

Teren dzisiejszego parku leży na obszarze dawnej kopalni rudy ołowiu i srebra "Fryderyk". Kopalnię założono w latach osiemdziesiątych XVIII wieku z inicjatywy Friedricha Wilhelma von Redena, pruskiego urzędnika odpowiedzialnego za rozwój górnictwa na Śląsku. To właśnie jego decyzje administracyjne i inwestycyjne otworzyły nowy rozdział w historii wydobycia rud w Tarnowskich Górach po latach zastoju.

Przełomowym momentem było odkrycie złóż na szybie zwanym Rudolphine (Rudolfina) — 16 lipca 1784 roku natrafiono tam na pokłady srebra i ołowiu. To wydarzenie uznaje się za początek drugiego okresu górnictwa kruszcowego w mieście, po tym jak starsze, średniowieczne wyrobiska dawno wyczerpały swój potencjał. Park uformowano właśnie wokół tego historycznego szybu, co tłumaczy jego trzecią, rzadziej dziś używaną nazwę — Rudolfina.

Park zakładany w cieniu górniczej historii

Sam park jako założenie zieleni miejskiej powstał w latach dwudziestych XIX wieku, a więc kilka dekad po odkryciu na szybie Rudolphine, gdy działalność wydobywcza w tym miejscu była już w innej fazie. Powstał więc nie jako projekt czysto ozdobny, lecz jako zagospodarowanie terenu ściśle związanego z górniczą przeszłością — z zachowaniem pamiątek po dawnym wydobyciu, zamiast ich usunięcia.

Co dziś rośnie i stoi w parku

We wnętrzu parku rośnie dziś osiem lip drobnolistnych, uznanych za pomniki przyrody. Drzewa te otaczają pamiątkową hałdę pogórniczą, pozostałość po pracach wydobywczych prowadzonych niegdyś przy szybie Rudolphine. Hałda nie jest przypadkowym reliktem — jako obiekt o wartości historycznej została wpisana do gminnej ewidencji zabytków, co potwierdza jej status jako świadectwa górniczej przeszłości miasta.

Obelisk na szczycie hałdy

Najbardziej charakterystycznym elementem parku jest trzymetrowy piaskowcowy obelisk, odsłonięty na szczycie hałdy w setną rocznicę odkrycia rudy, czyli 16 lipca 1884 roku. Monument łączy w sobie kilka symboli o znaczeniu historycznym: umieszczono na nim koronę królewską, godło górnicze oraz medalion z podobizną króla Fryderyka Wielkiego. Ten ostatni element nawiązuje bezpośrednio do nazwy kopalni "Fryderyk" oraz do roli, jaką pruska administracja odegrała w rozwoju górnictwa na tym terenie. Obelisk stanowi więc trwały, fizyczny zapis wydarzenia sprzed dwóch stuleci, wzniesiony dokładnie w miejscu, gdzie ono nastąpiło.

Lokalizacja i dojazd

Park znajduje się w Bobrownikach, będących częścią dzielnicy Bobrowniki Śląskie-Piekary Rudne w Tarnowskich Górach, przy ulicy Parkowej — nazwa ulicy jednoznacznie wskazuje sąsiedztwo parku. Bezpośrednie sąsiedztwo dawnej kolonii górniczej Kunszt sprawia, że spacer po parku naturalnie łączy się ze zwiedzaniem historycznej zabudowy górniczej tej części miasta.

Najczęstsze pytania

Czym różnią się nazwy Park Kunszt, Park Górniczy i Rudolfina? To trzy nazwy tego samego miejsca. Kunszt pochodzi od niemieckiego słowa oznaczającego koła wodne używane do odwadniania kopalni, a Rudolfina — od szybu Rudolphine, wokół którego uformowano park.

Kiedy odkryto rudę, która dała początek historii tego miejsca? 16 lipca 1784 roku, na szybie Rudolphine odkryto złoża srebra i ołowiu, co zapoczątkowało drugi okres górnictwa kruszcowego w Tarnowskich Górach.

Kiedy powstał sam park? Park założono w latach dwudziestych XIX wieku, a więc kilkadziesiąt lat po odkryciu na szybie Rudolphine.

Co upamiętnia obelisk na hałdzie? Trzymetrowy piaskowcowy obelisk odsłonięto w 1884 roku, w setną rocznicę odkrycia rudy. Zdobią go korona królewska, godło górnicze i medalion z podobizną Fryderyka Wielkiego.

Ile drzew-pomników przyrody rośnie w parku? Osiem lip drobnolistnych, otaczających pamiątkową hałdę pogórniczą wpisaną do gminnej ewidencji zabytków.

Jakie są współrzędne parku? 50,427056, 18,860083.