Památník Pařížské komuny

Památník Pařížské komuny stoi w Czeskich Budziejowicach przy alei Pražská třída, dokładnie w miejscu, gdzie łączy się ona z ulicą Pekárenská. To jeden z niewielu w Czechach dobrze zachowanych pomników upamiętniających Komunę Paryską z 1871 roku, umieszczony w sercu osiedla, które nosi tę samą nazwę.

Skąd wzięło się to miejsce?

Na przełomie lat 60. i 70. XX wieku w Czeskich Budziejowicach powstawało największe osiedle z wielkiej płyty w całym regionie południowoczeskim. W 1971 roku, w setną rocznicę powstania Komuny Paryskiej, nowemu osiedlu nadano nazwę Sídliště Pařížská komuna, a przy tej okazji położono kamień węgielny pod przyszły pomnik. Trzy lata później, w 1974 roku, Rada Miejskiego Komitetu Narodowego wspólnie z Czeskim Funduszem Sztuk Plastycznych oraz Związkiem Czeskich Plastyków ogłosiła konkurs artystyczny na jego projekt.

Kto zaprojektował pomnik?

Realizację powierzono architektowi Leopoldowi Petříkowi oraz rzeźbiarzowi Zdeňkowi Vojcie. Pomnik stanął w 1976 roku dokładnie w miejscu, gdzie Pekárenská styka się z Pražską třídą – a więc w centralnym, dobrze widocznym punkcie osiedla.

Jak wygląda konstrukcja?

Trzon pomnika tworzy wysoki żelbetowy pylon wzniesiony na kwadratowej, schodkowej podstawie, obłożonej płytami z polerowanego granitu. Pylon ku górze się rozchyla, a na jego szczycie osadzono metalową rzeźbę przedstawiającą gwiazdę. Pierwotna nazwa całej kompozycji brzmiała „Zrození hvězdy" (Narodziny gwiazdy) – tytuł nawiązujący symbolicznie do paryskich wydarzeń wiosny 1871 roku.

Co pomnik miał wyrażać?

Autorzy projektu chcieli oddać ideę Komuny Paryskiej – rządów ludu, sprawiedliwości społecznej i braterstwa – w formie monumentalnej, czytelnej dla mieszkańców nowo powstałego osiedla. Pomnik miał więc pełnić funkcję nie tylko artystyczną, ale i symboliczną, wpisując się w ówczesną politykę upamiętniania rewolucyjnych tradycji.

Gdzie dokładnie go znaleźć?

Pomnik znajduje się około 120 metrów na zachód od centrum handlowego IGY Centrum, w bezpośrednim sąsiedztwie osiedla Pražské sídliště. To dogodny punkt, jeśli zwiedza się okolice dworca czy centrum miasta i chce się zobaczyć rzadki przykład powojennej sztuki publicznej o wyraźnie politycznym rodowodzie.

Najczęstsze pytania

Co upamiętnia pomnik? Komunę Paryską z 1871 roku – krótkotrwały rewolucyjny rząd robotniczy w Paryżu, symbol idei rządów ludu i sprawiedliwości społecznej.

Kiedy powstał? Kamień węgielny położono w 1971 roku, a sam pomnik odsłonięto w 1976 roku, po konkursie artystycznym ogłoszonym w 1974 roku.

Kto go zaprojektował? Architekt Leopold Petřík i rzeźbiarz Zdeněk Vojta.

Jak wygląda? To żelbetowy pylon na schodkowej podstawie z polerowanego granitu, rozchylający się ku górze i zwieńczony metalową rzeźbą gwiazdy.

Jaka była pierwotna nazwa pomnika? „Zrození hvězdy" – „Narodziny gwiazdy".

Gdzie dokładnie stoi? Na Pražskiej třídzie, przy skrzyżowaniu z ulicą Pekárenská, około 120 metrów od IGY Centrum.