Paço de Sub-Ripas

Paço de Sub-Ripas (znany też jako Paço de Sobre-Ribas, Casa de Sub-Ripas albo Palácio de Sobre-Ribas) to zabytkowy zespół dwóch domów w samym centrum Coimbry w Portugalii. Łączy je charakterystyczny łuk-pasaż nad wąską uliczką. Budowla jest uznawana za rzadki w tym regionie przykład mieszczańskiej rezydencji w stylu manuelińskim.

Dlaczego ta budowla ma kilka nazw?

Nazwa Sobre-Ribas nawiązuje do położenia: dom stanął na stromym zboczu nad potokiem, czyli po portugalsku „sobre a riba" (na brzegu). Z czasem w użyciu pojawiła się też forma Sub-Ripas, a w źródłach spotyka się obie. Współrzędne obiektu to około 40,2094 N i 8,4284 W, w dawnej części miasta.

Jaka jest historia Paço de Sub-Ripas?

Dolna część kompleksu, zwana Casa de Baixo lub Casa da Torre, wyrasta ze starej wieży obronnej należącej do linii średniowiecznych murów Coimbry. Nazywano ją Torre da Contenda. W XVI wieku wieżę przystosowano do celów mieszkalnych.

Nabył ją João Vaz. Wzniósł on w 1514 roku Casa de Cima, czyli Casa do Arco, uchodzącą za najstarszą część zespołu i utrzymaną w stylu manuelińskim. Następnie wykupił budynki po przeciwnej stronie ulicy. Rozbudowa z lat 1542–1547 nawiązuje już do renesansu, a oba domy połączono łukiem-pasażem przerzuconym nad drogą. Dzięki temu powstał układ, po którym budowlę rozpoznaje się do dziś.

Co warto zobaczyć?

Przede wszystkim samą bryłę i łuk widoczny z ulicy. To połączenie późnogotyckiej, manuelińskiej dekoracyjności z bardziej powściągliwym renesansem oraz pozostałości średniowiecznej wieży w dolnym domu. Zespół ma rangę Pomnika Narodowego, a ochronę uzyskał w 1910 roku.

Czy można wejść do środka?

Obiekt ma dziś dwóch właścicieli. Casa de Baixo należy do Instytutu Archeologii Wydziału Literatury Uniwersytetu w Coimbrze. Casa de Cima jest własnością prywatną, więc zwiedzanie wnętrz nie jest w jej przypadku oczywiste. Godziny i zasady wejścia do części uniwersyteckiej warto sprawdzić przed wizytą w instytucji lub w informacji turystycznej miasta.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Paço de Sub-Ripas? W historycznym centrum Coimbry, w okolicy dawnych murów miejskich, na stromym zboczu nad dawnym potokiem.

Z jakiej epoki pochodzi budowla? Casa de Cima powstała w 1514 roku, a rozbudowa i połączenie łukiem nastąpiły w latach 1542–1547. Najstarszym elementem jest jednak średniowieczna wieża obronna.

W jakim stylu jest zbudowana? Starsza część reprezentuje styl manuelińskim, a rozbudowa z połowy XVI wieku styl renesansowy.

Czy to zabytek chroniony? Tak, od 1910 roku ma status Pomnika Narodowego.

Czy dom jest otwarty dla turystów? Część należy do uniwersytetu, część do prywatnego właściciela, dlatego dostępność wnętrz bywa ograniczona. Sam łuk i fasady można obejrzeć z ulicy.