Orthodox church of the Holy Trinity in Sokolov

Cerkiew Trójcy Świętej stoi przy południowo-zachodnim narożniku Starego Rynku w Sokolovie, tuż przed dawnym klasztorem kapucynów, w czeskim regionie karlowarskim. To niewielka barokowa budowla, która przez ponad dwa i pół wieku zmieniała wyznanie, funkcję i wygląd, a dziś służy miejscowej wspólnocie prawosławnej.

Jak dotrzeć na miejsce?

Sokolov leży w północno-zachodnich Czechach, około 15 km od Karlowych Warów, z którymi jest dobrze skomunikowany autobusami regionalnymi i pociągiem. Cerkiew znajduje się w samym centrum miasta, na skraju Starego Rynku, więc z dworca kolejowego czy autobusowego dojście zajmuje kilkanaście minut spacerem. Okolica to piesza strefa historycznego centrum, więc najwygodniej zostawić samochód na jednym z parkingów w pobliżu rynku i dalej iść pieszo.

Jaka jest historia tej budowli?

Świątynia powstała w 1719 roku jako barokowa kaplica cmentarna pod wezwaniem Koronacji Najświętszej Marii Panny, wzniesiona przed budynkiem klasztoru kapucynów. W latach 1772–1774 archidiakon Karel Müller zlecił jej przebudowę w duchu późnego baroku, nadając jej obecny, bardziej reprezentacyjny kształt. W tym samym 1772 roku malarz i mieszczanin z Horního Slavkova, Eliáš Dollhopf, ozdobił wnętrze barokowymi freskami.

Losy budynku nie oszczędziły – w 1874 roku wielki pożar, który strawił dużą część miasta, zniszczył też wnętrze kaplicy. Świątynię odbudowano, a ostatni gruntowny remont przeszła w połowie lat 90. XX wieku. To właśnie wtedy dawna rzymskokatolicka kaplica cmentarna trwale zmieniła przeznaczenie i zaczęła służyć wspólnocie prawosławnej, choć sama parafia prawosławna w Sokolovie działa od lat 70. XX wieku.

Co warto zobaczyć w środku i wokół?

Bryła cerkwi zachowała charakterystyczne dla baroku proporcje i skromny, ale elegancki wystrój elewacji. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na ślady XVIII-wiecznej dekoracji malarskiej oraz na ikonostas i wyposażenie liturgiczne typowe dla obrządku prawosławnego, które współistnieją z pierwotną, barokową architekturą wnętrza. Sam plac przed cerkwią, dawny cmentarz, dziś stanowi część reprezentacyjnej przestrzeni Starego Rynku, sąsiadując z zabudową dawnego klasztoru kapucynów.

Kto tworzy dzisiejszą parafię?

Wspólnota skupiona wokół cerkwi jest wielonarodowa – tworzą ją między innymi Czesi, potomkowie tzw. Czechów wołyńskich, a także Rusini, Ukraińcy, Bułgarzy i wierni prawosławni innych narodowości mieszkający w regionie. To sprawia, że świątynia, mimo niewielkich rozmiarów, pełni ważną rolę integrującą dla lokalnej mniejszości prawosławnej.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Ponieważ jest to czynna świątynia parafialna, najciekawiej odwiedzić ją podczas nabożeństw, kiedy można zobaczyć wnętrze w pełni użytkowane zgodnie z przeznaczeniem, a nie tylko z zewnątrz. Poza godzinami liturgii dostęp do wnętrza bywa ograniczony, dlatego warto to uwzględnić, planując zwiedzanie Starego Rynku w Sokolovie.

Najczęstsze pytania

Czy cerkiew zawsze była prawosławna? Nie. Pierwotnie, od 1719 roku, była to rzymskokatolicka kaplica cmentarna pod wezwaniem Koronacji Najświętszej Marii Panny. Funkcję świątyni prawosławnej pełni dopiero od lat 90. XX wieku.

Gdzie dokładnie znajduje się cerkiew? Przy południowo-zachodnim skraju Starego Rynku w Sokolovie, naprzeciw dawnego klasztoru kapucynów.

Co się stało z pierwotnym wystrojem kaplicy? Barokowe freski z 1772 roku autorstwa Eliáša Dollhopfa oraz znaczna część wnętrza uległy zniszczeniu podczas wielkiego pożaru miasta w 1874 roku.

Czy można zwiedzać wnętrze? Tak, jako czynna świątynia parafialna jest dostępna głównie w czasie nabożeństw – warto to uwzględnić przy planowaniu wizyty.