Orrido di Balmasurda

Orrido di Balmasurda to dzika skalna gardziel w Premii, w Val d'Ossola (Piemont), gdzie rzeka Toce od tysięcy lat żłobiła korytarz w twardej skale. To jeden z trzech tzw. orridi w rejonie Uriezzo — obok Orrido di Santa Lucia i Orrido di Arvera — ale tylko tutaj wody Toce wciąż płyną przez wąską szczelinę, co robi z tego miejsca najbardziej "żywy" fragment całego systemu wąwozów.

Jak dotrzeć do Orrido di Balmasurda?

Punktem wyjścia jest Premia we Valle Antigorio, skąd szlak prowadzi przez miejscowość Crego w stronę Uriezzo, na wysokości około 600 m n.p.m. Do wąwozów można też podejść od strony Baceno lub Verampio, ale trasa od Premii przez Crego jest najczęściej polecana jako najbardziej czytelna i widokowa. Ścieżka nie wymaga zaawansowanego przygotowania — w stromiejszych fragmentach poprowadzono metalowe kładki i schody, reszta prowadzi po skalistym, ale stabilnym terenie.

Co zobaczysz na trasie?

Główną atrakcją jest głęboka, wąska rozpadlina skalna, którą przecina zawieszony most widokowy — most wisi około 35 metrów nad lustrem wody, co samo w sobie jest mocnym przeżyciem dla osób lubiących ekspozycję. Południowy odcinek wąwozu (Orrido Sud) ma długość około 200 metrów i głębokość 20–30 metrów. W pobliżu, w miejscowości Maiesso, można zobaczyć tzw. Marmitte dei Giganti — kotły eworsyjne wyżłobione przez lodowiec i wodę, gładkie skalne misy, wodospadziki i szmaragdowe rozlewiska kontrastujące z bielą kamienia. Cała pętla, łącząca orridi z marmittami, zajmuje zwykle około dwóch godzin spokojnego marszu z przystankami na zdjęcia.

Kiedy przyjechać i na co uważać?

Najlepszy sezon to późna wiosna i lato, gdy poziom wody w Toce jest wystarczająco niski, by bezpiecznie poruszać się kładkami, a roślinność wokół wąwozu jest najbardziej zielona. Ważna informacja aktualna na 2026 rok: w czerwcu burmistrz Premii wydał zarządzenie zamykające dostęp do Orrido Sud w gardzieli Balmasurda po tym, jak przewodnik górski zauważył niepokojące pęknięcie w skalnej ścianie nad wąwozem — istnieje ryzyko obsunięcia się fragmentu skały. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny status otwarcia szlaku, np. w urzędzie gminy Premia lub u lokalnych przewodników, bo część trasy może pozostawać czasowo zamknięta.

Dla kogo jest ta trasa?

Ze względu na umiarkowaną długość i niewielkie przewyższenie wycieczka do orridi i marmitte uchodzi za łatwą i odpowiednią dla rodzin z dziećmi, o ile szlak jest w danym momencie otwarty. Warto zabrać wygodne buty trekkingowe z dobrą przyczepnością — nawierzchnia bywa wilgotna i śliska w pobliżu wody — oraz aparat, bo kontrast białych skał i turkusowych rozlewisk to jeden z bardziej fotogenicznych widoków w całej Val d'Ossola.

Najczęstsze pytania

Czy Orrido di Balmasurda jest teraz dostępne? Od czerwca 2026 obowiązuje zarządzenie zamykające dostęp do części gardzieli (Orrido Sud) ze względów bezpieczeństwa po wykryciu pęknięcia skały. Przed wyjazdem sprawdź aktualny status u lokalnych władz.

Ile trwa wycieczka do orridi i marmitte dei giganti? Cała pętla od Premii przez Crego do Uriezzo i Maiesso zajmuje zwykle około dwóch godzin spokojnego marszu.

Czy trasa jest odpowiednia dla dzieci? Tak, gdy szlak jest otwarty, uznawana jest za łatwą i rodzinną, choć w miejscach bliżej wody warto zachować ostrożność.

Co warto zobaczyć oprócz samego wąwozu? Warto dojść do Marmitte dei Giganti w Maiesso — skalnych kotłów wyżłobionych przez lodowiec, z charakterystycznymi szmaragdowymi rozlewiskami.