Ondříkovický pseudokrasový systém

Ondříkovický pseudokrasový systém to przyrodniczy pomnik chroniący jeden z najciekawszych systemów jaskiniowych w Czechach, położony w gminie Frýdštejn, między miejscowościami Roudný i Ondříkovice, około 5 km na północ od Turnova, tuż przy północno-zachodniej granicy Parku Krajobrazowego Český ráj (Czeski Raj).

Co kryje się pod tą nazwą?

Mimo nazwy sugerującej pseudokras, obszar chroni w rzeczywistości system typowego krasu — jednego z najbardziej znaczących w całych Czechach. Skały budujące ten teren to piaskowce z okresu turonu, w których ziarna piasku zostały scementowane wapiennym spoiwem. To właśnie rozpuszczanie tego wapiennego cementu przez wodę stworzyło jaskinie, ponory i źródła charakterystyczne dla klasycznego krasu, a nie zjawiska pseudokrasowe, jak zakładano przy pierwotnym nazewnictwie. Odkrycie to skłoniło badaczy do zaproponowania nowej nazwy obszaru — Kras Turnovské pahorkatiny (Kras Wzgórz Turnowskich).

Cztery części jednego systemu

Chroniony teren obejmuje cztery powiązane ze sobą elementy w dolinie potoku Vazovecký: jaskinię Bartošova pec, ponor Ondříkovický, ponor u Roudného oraz zapadlisko Ondříkovické propadání. Największym i najbardziej znanym z nich jest Bartošova pec — jaskinia o długości około 225 metrów, uformowana wzdłuż szczelin skalnych poszerzonych przez rozpuszczanie wapiennego spoiwa piaskowca. Ondříkovické propadání to boczny ponor zakończony potężnym zawaliskiem z zapadliskiem w dnie, przez które woda znika pod ziemią, by po przepłynięciu przez system podziemnych kanałów wypłynąć ponownie na powierzchnię.

Historia ochrony

Wartość przyrodnicza tego miejsca była dostrzegana już w latach 60. XX wieku — Bartošova pec i Ondříkovické propadání uzyskały status chronionych obiektów przyrody w 1965 roku. Formalny status pomnika przyrody w obecnym kształcie obszar otrzymał 23 maja 2001 roku. Sam pomnik przyrody zajmuje niewielką powierzchnię 0,8669 hektara, otoczoną strefą ochronną o powierzchni 12,6721 hektara, co pozwala zabezpieczyć nie tylko same jaskinie i ponory, ale też ich bezpośrednie otoczenie hydrologiczne i geologiczne.

Dlaczego warto wiedzieć o tym miejscu?

Ondříkovický pseudokrasový systém to przykład tego, jak przyroda potrafi zaskoczyć nawet naukowców — miejsce nazwane od zjawiska, które w rzeczywistości nie występuje tu w tej formie, jaką sugeruje nazwa. Dla osób interesujących się geologią i speleologią to jeden z kluczowych punktów na mapie krasu Czeskiego Raju, pokazujący, jak woda przez tysiące lat rzeźbi podziemny krajobraz w skałach, które na pierwszy rzut oka nie wydają się typowym środowiskiem krasowym.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Ondříkovický pseudokrasový systém? W gminie Frýdštejn, w powiecie Jablonec nad Nisou, w kraju libereckim, między miejscowościami Roudný i Ondříkovice, około 5 km na północ od Turnova.

Jaka jest największa jaskinia w tym systemie? Bartošova pec, o długości około 225 metrów — najdłuższa i najbardziej znana część systemu.

Czy to naprawdę pseudokras? Nie do końca — badania wykazały, że jest to typowy kras, powstały przez rozpuszczanie wapiennego spoiwa w piaskowcach turońskich, dlatego proponuje się dla obszaru nazwę Kras Turnovské pahorkatiny.

Od kiedy obszar jest chroniony? Bartošova pec i Ondříkovické propadání chronione są od 1965 roku, a status pomnika przyrody w obecnej formie obszar uzyskał 23 maja 2001 roku.