Ogród botaniczny w Gandawie

Ogród botaniczny w Gandawie to jedna z najstarszych instytucji naukowych tego rodzaju w Belgii, prowadzona przez Uniwersytet Gandawski i zajmująca powierzchnię 2,75 hektara w centrum miasta. Rośnie tu ponad 10 000 gatunków roślin, co czyni tę kolekcję jedną z bogatszych w kraju — od okazów typowych dla klimatu umiarkowanego po rośliny tropikalne i subtropikalne utrzymywane w szklarniach.

Skąd wziął się ten ogród?

Historia miejsca sięga końca XVIII wieku. Po zajęciu południowych Niderlandów przez wojska napoleońskie Gandawa stała się stolicą departamentu Skaldy i Lys, a władze utworzyły w mieście tzw. école centrale — szkołę centralną z biblioteką, zbiorami przyrodniczymi, instrumentami do zajęć praktycznych i właśnie ogrodem botanicznym. Dawny ogród ziołowy otwarto 19 lipca 1797 roku, a jego pierwszym dyrektorem został Bernard Coppens. Od 1816 roku, na mocy dekretu królewskiego, funkcję dyrektora ogrodu z urzędu pełni profesor botaniki uczelni — zasada ta obowiązuje do dziś, co pokazuje, jak silnie ogród jest zrośnięty ze strukturą akademicką uniwersytetu.

Dlaczego lokalizacja się zmieniała?

Ogród nie zawsze znajdował się w obecnym miejscu. Wraz z rozwojem uniwersytetu i rosnącymi potrzebami kolekcji roślinnej konieczna była przeprowadzka na nowy, większy teren — od 1902 roku ogród funkcjonuje w lokalizacji, którą znamy dzisiaj. Ten transfer pozwolił na uporządkowanie układu alejek, kwater tematycznych i budynków szklarniowych w sposób odpowiadający zarówno celom dydaktycznym, jak i naukowym.

Co można zobaczyć w kolekcji?

Rdzeniem ogrodu jest żywa kolekcja licząca dziesiątki tysięcy okazów należących do ponad 10 000 gatunków — od drzew i krzewów rosnących pod gołym niebem, przez rabaty ziołowe i systematyczne, po rośliny cieplarniane wymagające kontrolowanych warunków wilgotności i temperatury. Oprócz części żywej ogród zarządza również zielnikiem — zbiorem zasuszonych roślin, owoców i grzybów o dużym znaczeniu naukowym — oraz bankiem nasion, który służy ochronie różnorodności biologicznej i badaniom nad kiełkowaniem oraz przechowywaniem materiału roślinnego.

Jaką rolę pełni dziś ogród botaniczny?

Ogród nie jest wyłącznie miejscem spaceru — to czynne narzędzie badawcze wykorzystywane przez Uniwersytet Gandawski oraz inne krajowe i międzynarodowe instytucje naukowe. Kolekcje roślinne, zielnik i bank nasion wspierają prace z zakresu systematyki, ekologii i ochrony gatunków zagrożonych. Ogród wchodzi też w skład Gandawskiego Muzeum Uniwersyteckiego (GUM), które od otwarcia w 2020 roku łączy różne dyscypliny naukowe i pokazuje odwiedzającym, jak faktycznie wygląda proces badawczy — łącznie z jego niepewnościami i porażkami.

Najczęstsze pytania

Czy ogród botaniczny w Gandawie jest otwarty dla zwiedzających? Tak, ogród można zwiedzać — jako część oferty Uniwersytetu Gandawskiego oraz powiązanego z nim muzeum, pełni funkcję zarówno edukacyjną, jak i popularyzatorską.

Ile gatunków roślin można tu znaleźć? Kolekcja obejmuje ponad 10 000 gatunków, rozmieszczonych zarówno w części zewnętrznej, jak i w szklarniach.

Kiedy powstał ogród i czy zawsze znajdował się w tym samym miejscu? Ogród założono w 1797 roku, ale w obecnej lokalizacji funkcjonuje dopiero od 1902 roku, po przeniesieniu z pierwotnego miejsca.

Czym różni się ten ogród od zwykłego parku miejskiego? Oprócz funkcji rekreacyjnej ogród pełni rolę naukową — utrzymuje żywą kolekcję, zielnik oraz bank nasion wykorzystywane w badaniach prowadzonych przez uniwersytet i inne instytucje.