národní přírodní rezervace Tabulová

Narodowy rezerwat przyrody Tabulová to jeden z najbardziej charakterystycznych fragmentów Pawłowskich Wzgórz (Pavlovské vrchy) na południowej Morawach, leżący w gminach Klentnice, Bawory (Bavory) i Perná w powiecie brzecławskim. Rezerwat zajmuje powierzchnię niespełna 110 hektarów, a różnica wysokości sięga od 288 do 458 metrów n.p.m. Cała okolica wchodzi w skład obszaru chronionego krajobrazu Pálava, a sama Tabulová pokrywa się z europejskim obszarem Natura 2000 pod nazwą Stolová hora.

Skąd wzięła się nazwa Tabulová?

Wzniesienie znane jest też jako Stolová hora, czyli "Stołowa Góra" — nazwa odnosi się do jego charakterystycznego, spłaszczonego wierzchołka. Ta płaska platforma to tzw. powierzchnia abrazyjna, uformowana w miocenie, gdy góra wystawała ponad powierzchnię morza niczym niewielka wyspa, a fale systematycznie ścinały jej szczyt. Dziś od strony zachodniej wapienne skały opadają niemal pionowymi ścianami, tworząc jeden z bardziej efektownych krajobrazów Pałavy.

Co chroni ten rezerwat?

Obszar został utworzony dla ochrony mozaiki siedlisk typowych dla wapiennych wzniesień południowej Moraw: ciepłolubnych dąbrów, lasów zboczowych, roślinności naskalnej oraz wąskolistnych muraw kserotermicznych. Do tego dochodzą zjawiska krasowe widoczne na powierzchni terenu. To połączenie sprawia, że Tabulová należy do botanicznie najcenniejszych miejsc w Czechach — naukowcy naliczyli tu 552 gatunki i podgatunki roślin naczyniowych, z czego 42 objęte są ochroną gatunkową.

Rezerwat jest jedynym oryginalnym, naturalnym stanowiskiem szałwii etiopskiej (Salvia aethiopis) w całych Czechach. Oprócz niej rosną tu m.in. goździk pyszny (Dianthus lumnitzeri), sasanka wielkokwiatowa oraz irys piaskowy. Wśród fauny warto wspomnieć rzadkie gatunki owadów związane ze stepowymi zbiorowiskami, w tym szarańczaki charakterystyczne dla tego typu siedlisk.

Jaka jest historia tego miejsca?

Historia osadnictwa na Tabulovej sięga głęboko w przeszłość — w VII wieku p.n.e. na wzniesieniu funkcjonowała osada obronna ludu kultury halsztackiej, należąca do tzw. grupy velatycko-podolskiej. Na sąsiednim Růžovym vrchu, który również wchodzi w skład rezerwatu, wznoszą się dobrze widoczne z daleka ruiny zamku Sirotčí hrádek — jeden z rozpoznawalnych symboli sylwetki Pałavy.

Warto dodać, że dzisiejszy kształt rezerwatu jest wynikiem połączenia trzech odrębnych rezerwatów przyrody, utworzonych osobno w 1988 roku (Tabulová, Růžový vrch i Kočičí kámen). W 2000 roku scalono je w jeden obszar chroniony, zachowując pierwotną, potrójną nazwę.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się rezerwat Tabulová? Leży na terenie gmin Klentnice, Bawory i Perná w powiecie brzecławskim, w samym sercu Pawłowskich Wzgórz na Pałavie.

Czym różni się Tabulová od innych wzniesień w okolicy? Przede wszystkim charakterystycznym, płaskim wierzchołkiem — efektem dawnej abrazji morskiej — oraz statusem jedynego naturalnego siedliska szałwii etiopskiej w Czechach.

Czy na terenie rezerwatu są ślady dawnego osadnictwa? Tak, na wzniesieniu istniała niegdyś halsztacka osada obronna, a na Růžovym vrchu stoją ruiny średniowiecznego zamku Sirotčí hrádek.

Ile gatunków roślin występuje w rezerwacie? Naukowcy odnotowali tu 552 gatunki i podgatunki roślin naczyniowych, w tym 42 gatunki chronione.