Na Vinici

Na Vinici to niewielkie, ale charakterystyczne wzniesienie na obrzeżach Kolína, w środkowych Czechach, wznoszące się na wysokość 237 m n.p.m. Wzgórze leży około 2 km na północny wschód od dzielnicy Kolín-Zálabí, na granicy katastralnej Kolína i sąsiedniej gminy Tři Dvory, w regionie zwanym Středolabská tabule (Środkowołabska Tabula). Dla mieszkańców Kolína to popularny cel spacerów i punkt widokowy, mimo że sama nazwa "Vinice" (winnica) kryje w sobie znacznie bardziej burzliwą historię niż mogłoby się wydawać.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa "Vinice" pojawia się już na mapach pierwszego mapowania wojskowego (józefińskiego) z 1777 roku i odnosi się do uprawy winorośli, która niegdyś zajmowała południowe stoki wzgórza. Tradycję winiarską odrodził w 1870 roku František Horský, ówczesny właściciel majątku kolińskiego, zakładając tu nową winnicę. Przedsięwzięcie nie przetrwało jednak długo — winnica zanikła już kilka lat później, około 1877 roku, a wzgórze zachowało jedynie swoją historyczną nazwę.

Wysypisko, które stało się punktem widokowym

Najbardziej zaskakujący rozdział w historii Vinice rozegrał się w XX wieku. Przez kilkadziesiąt lat, aż do 1993/1994 roku, dawny piaskowy dół na wzgórzu służył jako miejskie wysypisko odpadów dla całego Kolína — z charakterystyczną, stale tlącą się hałdą śmieci. Dopiero w 1994 roku przeprowadzono gruntowną rekultywację terenu: wzgórze zostało uformowane w regularny kształt, wyposażone w system drenażowy, przykryte folią, a następnie pokryte warstwą żyznej gleby i obsiane trawą. To właśnie ta rekultywacja zamieniła dawne wysypisko w miejsce, które dziś przyciąga spacerowiczów i rowerzystów.

Co można zobaczyć ze szczytu?

Główną atrakcją Vinice jest widok. Z odsłoniętego, pozbawionego drzew szczytu roztacza się szeroka, panoramiczna perspektywa na region Polabí (dolinę Łaby), a przy dobrej widoczności można dostrzec na horyzoncie Góry Żelazne (Železné hory), pasmo Krkonoszy, a także charakterystyczne wzniesienia Ještěd, Bezděz i Říp. To rzadka okazja, by z jednego punktu ogarnąć wzrokiem tak rozległy fragment środkowych Czech.

W maju 2015 roku miasto Kolín postawiło na szczycie zadaszoną wiatę odpoczynkową ze stojakiem na rowery, co ułatwiło odwiedzającym dłuższy postój i podziwianie panoramy.

Sztuka na wzgórzu

W 2019 roku Kolín ogłosił konkurs na artystyczne zagospodarowanie Vinice, do którego zgłoszono 37 propozycji. Zwyciężył projekt "Stromová kaple" (Kaplica Drzewna) — instalacja o charakterze duchowo-artystycznym, łącząca elementy architektury, sztuki i krajobrazu. Realizacja tego pomysłu ma nadać wzgórzu nowy, symboliczny wymiar, wykraczający poza funkcję zwykłego punktu widokowego.

Jak dotrzeć na miejsce?

Vinice znajduje się w spacerowej odległości od centrum Kolína i dzielnicy Zálabí, co czyni je łatwo dostępnym celem krótkiej wycieczki pieszej lub rowerowej. Ze względu na brak zadrzewienia na szczycie warto zabrać ze sobą ochronę przed słońcem lub wiatrem — jedyne schronienie zapewnia wspomniana wiata.

Najczęstsze pytania

Jak wysoko leży Vinice? Wzgórze osiąga wysokość 237 m n.p.m.

Czy na szczycie jest coś do zobaczenia poza widokiem? Tak — od 2015 roku stoi tam zadaszona wiata odpoczynkowa ze stojakiem rowerowym, a docelowo ma powstać artystyczna instalacja "Stromová kaple".

Skąd wzięła się nazwa "Vinice"? Od winnic uprawianych na południowych stokach wzgórza — pierwotnie od XVIII wieku, a ponownie od 1870 roku za sprawą Františka Horskiego.

Czy prawda, że wzgórze było kiedyś wysypiskiem? Tak, przez kilkadziesiąt lat aż do 1993/1994 roku teren służył jako miejskie wysypisko odpadów Kolína, zanim przeszedł gruntowną rekultywację.