Na Adamcích

Na Adamcích to narodowy rezerwat przyrody położony na Morawach Południowych, w katastrze wsi Želetice, pomiędzy Želeticami a Nenkovicami. Obszar rozciąga się na zboczach wzgórza Homole (273 m n.p.m.), na wysokości 210–250 m n.p.m., a jego powierzchnia wynosi około 7,5–15 ha (w zależności od źródła granic ochrony). Rezerwat powstał 29 grudnia 1972 roku i od tego czasu chroni jedne z najcenniejszych stepowych zbiorowisk roślinnych w regionie.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Strome zbocza, miejscami o nachyleniu sięgającym 45°, tworzą naturalny amfiteatr o wyjątkowym mikroklimacie. Średnia roczna temperatura przekracza tu 9°C, a opady są stosunkowo niskie – około 500 mm rocznie. Te ciepłe i suche warunki sprawiają, że rezerwat przypomina siedliska śródziemnomorskie lub stepy rosyjskie, co jest rzadkością w środkowoeuropejskim krajobrazie.

Podłoże skalne stanowią wapienne skały fliszu żdanickiego, na których wykształciły się charakterystyczne, silnie pofałdowane formy terenu porośnięte subpanońskimi murawami stepowymi.

Jaka roślinność i fauna występują w rezerwacie?

Ochronie podlegają tu zbiorowiska wąskolistych i szerokolistych muraw kserotermicznych (odpowiednio ze związków Festucion valesiacae i Bromion erecti). Wśród roślin szczególną uwagę zwracają żmijowiec czerwony (Echium maculatum) oraz wawrzynek wonny (Daphne cneorum), a także storczyki – storczyk kukawka (Orchis militaris) i storczyk purpurowy (Orchis ustulata).

Świat zwierząt jest równie bogaty. W rezerwacie żyje ponad 250 gatunków motyli oraz około 50 gatunków chrząszczy. Wśród najciekawszych mieszkańców wymienia się modraszka esparcetowego (Polyommatus damon), modliszkę zwyczajną (Mantis religiosa) oraz owada z rodziny cykadowatych – Cicadetta montana. Nie brakuje też chronionych ptaków, w tym trznadla zwyczajnego (Miliaria calandra), dla którego suche, otwarte murawy są ważnym siedliskiem lęgowym.

Jak wyglądała historia użytkowania tego terenu?

Przez wieki teren rezerwatu wykorzystywano jako pastwisko dla bydła. Regularne wypasanie, koszenie, a miejscami także wypalanie traw, utrzymywało otwarty charakter krajobrazu i sprzyjało rozwojowi gatunków stepowych, które w innych warunkach zostałyby wyparte przez las i zarośla. Dziś odpowiednie zarządzanie tym dziedzictwem (wypas lub koszenie kontrolowane przez ochronę przyrody) pozostaje kluczowe dla zachowania unikalnej różnorodności biologicznej tego miejsca.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się rezerwat Na Adamcích? Rezerwat leży w Kraju Południowomorawskim, w katastrze gminy Želetice, pomiędzy miejscowościami Želetice i Nenkovice, na zboczu wzgórza Homole.

Kiedy powstał rezerwat? Obszar chroniony ustanowiono 29 grudnia 1972 roku jako narodowy rezerwat przyrody.

Co można zobaczyć w rezerwacie? Charakterystyczne murawy stepowe, rzadkie rośliny (m.in. wawrzynek wonny, storczyki) oraz bogatą faunę bezkręgowców, w tym motyle i modliszki, a także chronione gatunki ptaków.

Dlaczego teren ma tak nietypowy dla Europy Środkowej klimat roślinny? Nasłonecznione, strome zbocza o wapiennym podłożu tworzą suchy i ciepły mikroklimat zbliżony do warunków śródziemnomorskich lub stepowych, co pozwala przetrwać gatunkom rzadkim w tej części kontynentu.