Muzej tambure

Muzej tambure w Slavonskim Brodzie to pierwsze na świecie muzeum poświęcone tamburze — smyczkowo-szarpanemu instrumentowi ludowemu, który od pokoleń kojarzy się ze Slawonią i całą wschodnią Chorwacją. Placówka mieści się w odrestaurowanej kazamacie zachodniej kurtyny Twierdzy Brod i została otwarta dla zwiedzających 23 stycznia 2013 roku.

Gdzie znajduje się muzeum i jak do niego dotrzeć?

Muzeum tambury leży na terenie Twierdzy Brod (Tvrđava Brod), rozległego XVIII-wiecznego kompleksu fortyfikacyjnego nad Sawą, w samym centrum Slavonskiego Brodu. Twierdza jest dobrze oznakowana i stanowi jeden z głównych punktów turystycznych miasta, więc dotarcie na miejsce z dworca kolejowego czy autobusowego zajmuje zwykle kilkanaście minut pieszo. Kazamata, w której urządzono ekspozycję, znajduje się w zachodniej części murów, co ułatwia połączenie zwiedzania muzeum ze spacerem po całym forcie.

Co zobaczysz w środku?

Ekspozycja prezentuje instrumenty należące do czterech najbardziej znanych systemów budowy tambury — od końca XIX wieku aż po współczesność. W gablotach można obejrzeć kilkadziesiąt ręcznie wykonanych egzemplarzy, a całość uzupełniają setki fotografii dokumentujących historię tamburaszstwa w regionie, nagrania wideo i audio, dyplomy oraz nagrody zdobywane przez lokalne zespoły tamburaszskie.

Osobnym punktem programu jest kącik warsztatu lutniczego, gdzie widać cały proces powstawania instrumentu — od doboru i suszenia drewna, przez formowanie pudła rezonansowego, aż po strojenie gotowej tambury. To miejsce, w którym najlepiej rozumie się, ile pracy rzemieślniczej kryje się za pozornie prostym instrumentem ludowym.

Muzeum opowiada też o samej tamburze jako instrumencie z rodziny lutni, spokrewnionym z bośniackimi šargiją i sazem. Pierwsze wzmianki o instrumentach tego typu na tych ziemiach pochodzą z połowy XVI wieku, co pokazuje, jak głęboko tambura jest zakorzeniona w kulturze regionu.

Kto stworzył muzeum?

Koncepcję ekspozycji opracowali w 2012 roku pedagog muzyczny i znawca tambury Mihael Ferić oraz lutnik i muzyk Mladen Jurković. Całość prac związanych z urządzeniem muzeum — od aranżacji wnętrz po zgromadzenie eksponatów — wykonali w czynie społecznym członkowie Brodzkiego Stowarzyszenia Tamburaszy (Brodska udruga tamburaša), co czyni tę placówkę wyjątkowym przykładem oddolnej inicjatywy kulturalnej.

Kiedy przyjechać?

Muzeum najlepiej zwiedzać razem z resztą Twierdzy Brod, dlatego warto zaplanować wizytę w porze, gdy fort jest otwarty dla ruchu turystycznego — czyli w ciągu dnia, poza sezonem zimowym z jego krótszymi godzinami zwiedzania. Latem, gdy na terenie twierdzy odbywają się dodatkowo koncerty i wydarzenia kulturalne, wizyta w muzeum tambury może stać się częścią większego programu zwiedzania miasta.

Dla kogo jest ta atrakcja?

To miejsce docenią miłośnicy muzyki ludowej, folkloru i rzemiosła, ale też turyści szukający czegoś innego niż standardowe muzea historyczne. Ponieważ ekspozycja jest kompaktowa i skoncentrowana na jednym temacie, zwiedzanie zajmuje zwykle od pół godziny do godziny — idealnie mieści się w dłuższym spacerze po twierdzy.

Najczęstsze pytania

Czy Muzej tambure to jedyne takie muzeum na świecie? Tak, to pierwsza i jak dotąd jedyna na świecie placówka muzealna poświęcona wyłącznie tamburze jako instrumentowi.

Gdzie dokładnie mieści się muzeum? W kazamacie zachodniej kurtyny Twierdzy Brod w Slavonskim Brodzie, w samym centrum miasta nad Sawą.

Ile eksponatów można zobaczyć? Kolekcja obejmuje kilkadziesiąt ręcznie wykonanych tambur reprezentujących cztery główne systemy budowy instrumentu, a także liczne fotografie, nagrania i pamiątki.

Czy w muzeum można zobaczyć, jak powstaje tambura? Tak, osobna część ekspozycji to kącik warsztatu lutniczego pokazujący proces budowy instrumentu krok po kroku.