Museo de las Brujas (Witches Museum)

Museo de las Brujas (Muzeum Czarownic) w Zugarramurdi opowiada historię jednego z najbardziej znanych procesów o czary w dziejach Hiszpanii. Zugarramurdi to niewielka wieś w północnej Nawarze, tuż przy granicy z Francją, która na początku XVII wieku stała się epicentrum polowania na czarownice prowadzonego przez hiszpańską inkwizycję.

Skąd się wzięła legenda Zugarramurdi?

Historia zaczyna się od Maríi Ximildegui — kobiety, która po przeprowadzce do wsi miała uczestniczyć w nocnych zgromadzeniach, tzw. akelarre. Kiedy zmieniła zdanie, zaczęła donosić na sąsiadów, co uruchomiło lawinę oskarżeń rozpatrywanych przez inkwizycję w latach 1609–1614. Był to jeden z największych procesów o czary, jakie miały miejsce na terenie Hiszpanii, i do dziś kształtuje on tożsamość oraz turystyczną legendę tej niewielkiej miejscowości.

Co zobaczysz w muzeum?

Muzeum działa od 20 lipca 2007 roku i zajmuje budynek dawnego szpitala miejscowego, ufundowanego przez rodzinę Dutaria w 1788 roku — sam budynek ma więc własną historię, zanim jeszcze zamieniono go w przestrzeń wystawową.

Zwiedzanie zaczyna się od krótkiego wprowadzenia poświęconego Comarca de Xareta — baskijskiemu regionowi transgranicznemu, do którego należy Zugarramurdi. Następnie odtwarzana jest projekcja audiowizualna poświęcona polowaniu na czarownice prowadzonemu przez inkwizycję w pierwszych latach XVII wieku, oparta na scenografii i efektach, a nie na suchym wykładzie faktów.

Na pierwszym piętrze poznasz przebieg procesu inkwizycyjnego wobec mieszkańców wsi. Na drugim piętrze ekspozycja przechodzi do szerszego tła: kultury i mitologii baskijskiej, codziennego życia w Zugarramurdi w tamtych czasach oraz zwyczajów, które — zdaniem inkwizytorów — stały się pretekstem do wszczęcia polowania na czarownice.

Jak dotrzeć i co warto połączyć z wizytą?

Zugarramurdi leży w północnej Nawarze, w otoczeniu zielonych wzgórz typowych dla tej części Kraju Basków, tuż przy granicy francuskiej. Muzeum znajduje się w centrum wsi, więc łatwo do niego dojść pieszo po dotarciu na miejsce.

Najlepiej połączyć wizytę w muzeum ze zwiedzaniem słynnych Jaskiń Czarownic (Cuevas de Zugarramurdi), które znajdują się jakieś 300 metrów od budynku muzeum. To właśnie tam, według lokalnej tradycji, odbywały się nocne zgromadzenia opisywane w aktach inkwizycyjnych. Sensownym planem jest zaczęcie od muzeum, by zrozumieć historyczny kontekst, a potem przejście do jaskini, by zobaczyć samo miejsce.

Kiedy przyjechać?

Zugarramurdi to niewielka wieś, dlatego przed przyjazdem warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia muzeum — poza sezonem letnim ruch turystyczny jest tu znacznie mniejszy niż w miesiącach wakacyjnych. Samo zwiedzanie ekspozycji zajmuje z reguły około godziny; razem z jaskinią warto zarezerwować na tę okolicę pół dnia.

Najczęstsze pytania

Czym różni się muzeum od Jaskiń Czarownic? Muzeum to budynek wystawowy w centrum wsi — dawny szpital — opowiadający historię procesu inkwizycyjnego za pomocą projekcji i scenografii. Jaskinie to naturalna formacja skalna około 300 metrów dalej, uważana za miejsce domniemanych nocnych zgromadzeń.

Kiedy toczył się proces czarownic z Zugarramurdi? Najintensywniejsza fala śledztw i procesów inkwizycyjnych przypadła na lata 1609–1614, a zapoczątkowały ją zeznania Maríi Ximildegui.

Gdzie mieści się budynek muzeum? W dawnym szpitalu miejscowym, ufundowanym przez rodzinę Dutaria w 1788 roku, w samym centrum Zugarramurdi.

Co zobaczę na poszczególnych piętrach? Pierwsze piętro poświęcone jest historii procesu inkwizycyjnego, a drugie — kulturze i mitologii baskijskiej oraz codziennemu życiu mieszkańców wsi w XVII wieku.