Munkeby Abbey

Opactwo Munkeby (Munkeby kloster) to ruiny średniowiecznego klasztoru cystersów w pobliżu wsi Okkenhaug w gminie Levanger, w norweskim regionie Trøndelag. Zachowały się mury kościoła, a obok działa dziś nowa wspólnota zakonna.

Gdzie leży opactwo Munkeby?

Ruiny znajdują się około 5 km na wschód od miasta Levanger. Współrzędne to mniej więcej 63,73° N i 11,39° E, czyli daleko na północy Europy. Nazwa „Munkeby" oznacza po norwesku „miejsce mnichów".

Jak powstał klasztor?

Cystersi założyli tu klasztor w XII wieku, najczęściej wskazuje się lata 1150–1180. Opactwo uchodzi za najdalej na północ położony dom cysterski na świecie. Część źródeł łączy jego początki z mnichami z Anglii, którzy zakładali też inne wczesne norweskie klasztory, jak Hovedøya czy Lyse.

Wspólnota nie działała tu długo. Po założeniu w 1207 roku opactwa Tautra mnisi i majątek przeniesiono właśnie tam, a Munkeby pełniło odtąd rolę folwarku klasztornego. W latach 70. XV wieku próbowano reaktywować je jako samodzielny klasztor, lecz zamiar się nie powiódł.

Co stało się w czasach reformacji?

Klasztor zamknięto w okresie reformacji protestanckiej. Drewniane zabudowania miały spłonąć w 1567 roku, a kamienny kościół służył częściowo jako kamieniołom. Źródła podają różne daty końca użytkowania świątyni jako kościoła parafialnego, w okolicach końca XVI wieku.

Co zobaczysz na miejscu?

Do dziś stoją same mury kościoła, w większości o wysokości jednego–dwóch metrów. To skromne, ale czytelne ruiny: da się odczytać rzut świątyni i wyobrazić sobie skalę dawnego opactwa. Pełnych badań archeologicznych stanowiska nie przeprowadzono, więc wiele szczegółów jego historii pozostaje nieznanych.

Teren należy od 1967 roku do Fortidsminneforeningen, czyli Towarzystwa Ochrony Norweskich Zabytków, które się nim opiekuje. Stanowisko figuruje jako obiekt dziedzictwa kulturowego.

Czy w Munkeby mieszkają dziś mnisi?

Tak. W pobliżu powstała nowa wspólnota cysterska, Munkeby Mariakloster, założona przez mnichów z Cîteaux. Decyzję o jej utworzeniu podjęto w 2007 roku, a mnisi wprowadzili się w 2009 roku. Wspólnota wytwarza ser Munkeby, który stał się jej znakiem rozpoznawczym.

Najczęstsze pytania

Jak dojechać do ruin Munkeby? Leżą około 5 km na wschód od Levanger, w okolicy wsi Okkenhaug. Najwygodniej dotrzeć samochodem z miasta.

Czy opactwo jest nadal czynne? Średniowieczny klasztor nie istnieje od czasów reformacji. W sąsiedztwie działa jednak nowa wspólnota cystersów, Munkeby Mariakloster.

Kto opiekuje się ruinami? Fortidsminneforeningen, czyli Towarzystwo Ochrony Norweskich Zabytków, które jest właścicielem terenu od 1967 roku.

Ile zostało z budowli? Zachowały się mury kościoła, zwykle o wysokości od jednego do dwóch metrów. Pozostałe zabudowania przepadły.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe? Uznaje się je za najdalej na północ położone opactwo cysterskie na świecie, a dziś łączy ruiny z żywą tradycją klasztorną i lokalnym serem.

Dla kogo to miejsce?

Dla miłośników historii średniowiecza, architektury sakralnej i spokojnych, mało uczęszczanych miejsc. Wizyta nie zajmuje wiele czasu, dobrze więc łączyć ją ze zwiedzaniem Levanger i okolic Trøndelag.