moulin de la Charité

Moulin de la Charité to XVII-wieczny wiatrak stojący na terenie Cmentarza Montparnasse w Paryżu, w 14. dzielnicy — jedyna zachowana budowla tego typu na tym cmentarzu i jeden z ostatnich świadków wiatracznej przeszłości południowego Paryża.

Gdzie stoi ten wiatrak?

Budynek znajduje się wewnątrz murów Cmentarza Montparnasse, w części, która historycznie należała do gminy Montrouge, zanim granice Paryża się rozrosły. Dziś to teren typowo miejski, ale sam wiatrak przypomina, że jeszcze w XVII i XVIII wieku okolica była rolniczym przedmieściem z licznymi młynami wietrznymi przetwarzającymi zboże dla stolicy.

Jaka jest jego historia?

Wiatrak powstał najprawdopodobniej około 1661 roku z inicjatywy Braci Miłosierdzia — zakonu szpitalnego św. Jana Bożego. Bracia prowadzili w pobliżu gospodarstwo, które zaopatrywało paryski Hôpital de la Charité, stąd nazwa obiektu. Mąka z tego wiatraka trafiała więc bezpośrednio na potrzeby szpitala charytatywnego, co w XVII-wiecznym Paryżu było praktycznym rozwiązaniem — produkcja żywności blisko miejsca jej wykorzystania, bez pośredników.

Co działo się z wiatrakiem po rewolucji?

Po Rewolucji Francuskiej majątek zakonny przeszedł na własność publicznej opieki społecznej (Assistance Publique). Budynek wydzierżawiono prywatnemu właścicielowi, który zamienił go w gwinguetę — popularną wówczas w okolicach Paryża podmiejską tawernę z tańcami i muzyką, gdzie mieszczanie spędzali wolne niedziele. Taka zmiana funkcji z młyna na miejsce rozrywki była typowa dla wiatraków, które traciły znaczenie gospodarcze wraz z rozwojem przemysłowego młynarstwa.

Jak wiatrak trafił na teren cmentarza?

Decydujący moment nastąpił w 1824 roku, kiedy utworzono południowy cmentarz paryski — dzisiejszy Cmentarz Montparnasse. Teren, na którym stał wiatrak, włączono w obręb nekropolii, a sam budynek zaczął służyć jako mieszkanie dla dozorcy cmentarza. Od tego momentu jego losy są nierozłącznie związane z historią cmentarza, a nie z młynarstwem.

Czy dziś można go zobaczyć?

Wiatrak od ponad wieku nie ma już skrzydeł, więc z zewnątrz przypomina raczej kamienną wieżę niż klasyczny młyn. Budynek stoi opuszczony, a wstęp do jego wnętrza jest zabroniony — można go obejrzeć jedynie z zewnątrz, przechadzając się alejkami cmentarza. W 1931 roku wiatrak wpisano na listę zabytków historycznych (monument historique), co potwierdza jego wartość jako unikatowego reliktu przemysłowej przeszłości tej części miasta.

Dlaczego warto go zobaczyć, zwiedzając cmentarz?

Cmentarz Montparnasse jest znany przede wszystkim z grobów artystów i intelektualistów, ale Moulin de la Charité dodaje temu miejscu zupełnie inny wymiar — pokazuje, że obszar ten miał życie na długo przed powstaniem nekropolii. To rzadka okazja, by w centrum wielkomiejskiej zabudowy zobaczyć fizyczny ślad przedmiejskiego, agrarnego Paryża sprzed uprzemysłowienia.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do wiatraka? Nie, wnętrze jest zamknięte dla odwiedzających. Budynek można obejrzeć jedynie z zewnątrz, w trakcie zwiedzania cmentarza.

Kto zbudował ten wiatrak i kiedy? Wiatrak powstał ok. 1661 roku z inicjatywy Braci Miłosierdzia, zakonu prowadzącego pobliskie gospodarstwo zaopatrujące paryski szpital charytatywny.

Dlaczego wiatrak stoi na terenie cmentarza? Kiedy w 1824 roku utworzono Cmentarz Montparnasse, teren z istniejącym już wiatrakiem włączono w jego granice, a budynek zaczął pełnić funkcję domu dozorcy.

Czy wiatrak ma jeszcze skrzydła? Nie, skrzydła zniknęły ponad wiek temu. Dziś obiekt przypomina wieżę i od 1931 roku jest chroniony jako zabytek historyczny.