Monument to the Fallen of Vega 10

Pomnik Poległych Załogi Vega 10 stoi na grzbiecie Monte Serra, w gminie Calci, tuż nad Buti w Toskanii, i przypomina o jednej z najtragiczniejszych katastrof lotniczych we włoskiej historii wojskowej.

Co się tutaj wydarzyło?

3 marca 1977 roku, w czwartek, o 15:05 z lotniska Pisa-San Giusto wystartował samolot transportowy C-130H Hercules 46. Brygady Lotniczej Włoskich Sił Powietrznych, oznaczony radiowym znakiem wywoławczym „Vega 10". Na pokładzie znajdowało się 38 podchorążych pierwszego roku Akademii Marynarki Wojennej w Livorno, ich opiekun kpt. Emilio Attramini oraz pięcioosobowa załoga samolotu. Około pięć minut po starcie, o 15:10, maszyna z niewyjaśnionych do dziś przyczyn wykonała zwrot w lewo i weszła w dolinę Serra. W warunkach ograniczonej widoczności i lotu na niskiej wysokości samolot rozbił się o zbocze Monte Serra. Zginęły wszystkie 44 osoby na pokładzie.

Dwa dni później, 5 marca 1977, na terenie Akademii Marynarki Wojennej odbył się pogrzeb ofiar, w którym uczestniczył prezydent Włoch Giovanni Leone oraz około 20 tysięcy osób. Podchorążowie, którzy przeżyli katastrofę (nie byli na pokładzie tego lotu), przyjęli dla swojego kursu nazwę „Invicti" — niezwyciężeni, niepodzieleni — podczas rejsu na okręcie szkolnym Amerigo Vespucci jeszcze w tym samym roku.

Jak wygląda pomnik?

Monument wzniesiono w latach 1978–1979 na grzbiecie góry, dokładnie w miejscu tragedii. Jego charakterystyczną formę tworzą dwa wielkie skrzydła z żelbetu, rozpięte wzdłuż linii szczytu, symbolizujące skrzydła samolotu i marynarki. We wnętrzu niewielkiej kapliczki umieszczono cztery marmurowe tablice z imionami i stopniami wszystkich 44 zmarłych, a nad nimi umieszczono bronzowy napis „una sors coniunxit" — „jeden los ich połączył".

Na szczycie konstrukcji stoi obrotowa latarnia wykonana w Arsenale w La Spezia, ozdobiona godłami 46. Brygady Lotniczej i Akademii Marynarki Wojennej. To nie jest latarnia morska w klasycznym sensie, ale jej światło o zasięgu ok. 15 mil jest widoczne w bezchmurne noce z pociągów i dróg między Livorno a Pizą — błyska trzykrotnie po trzy sekundy, z przerwami dziewięciosekundowymi. Ze względu na tę latarnię rodziny ofiar nazywają pomnik czule „Il Faro" — Latarnia.

Jak dotrzeć na miejsce?

Pomnik znajduje się na szlaku turystycznym na grzbiecie Monte Serra, w łatwym zasięgu z Buti — miejsce jest popularnym punktem wśród osób pieszo lub na rowerze eksplorujących wzgórza między Pizą a Livorno. Wejście wymaga przejścia pieszo lub rowerem po górskich ścieżkach; warto zaplanować odpowiednie obuwie i sprawdzić warunki pogodowe, ponieważ widoczność na grzbiecie bywa ograniczona, podobnie jak w dniu katastrofy.

Kiedy przyjechać?

Najlepszym momentem na odwiedziny są pogodne dni, gdy z grzbietu Monte Serra otwiera się szeroka panorama na dolinę i Morze Tyrreńskie. Miejsce ma charakter kontemplacyjny — warto zarezerwować czas na spokojne zwiedzenie kapliczki i przeczytanie nazwisk na tablicach.

Najczęstsze pytania

Czym jest Pomnik Poległych Załogi Vega 10? To monument wzniesiony na Monte Serra na pamiątkę 44 osób, które zginęły w katastrofie samolotu C-130 Hercules „Vega 10" 3 marca 1977 roku.

Ile osób zginęło w katastrofie? Zginęło 44 osoby: 38 podchorążych Akademii Marynarki Wojennej w Livorno, ich oficer opiekun oraz pięcioosobowa załoga samolotu.

Dlaczego pomnik nazywa się „Il Faro"? Ze względu na obrotową latarnię umieszczoną na szczycie konstrukcji, widoczną nocą z okolicznych dróg i linii kolejowych — rodziny ofiar nazywają go tak z sentymentu.

Czy pomnik jest łatwo dostępny z Buti? Tak, znajduje się na szlaku na grzbiecie Monte Serra, dostępnym pieszo lub rowerem z okolic Buti; to popularny cel wycieczek w regionie.