Monument a El Greco (Sitges)

Monument a El Greco to pomnik stojący w Sitges, nadmorskim miasteczku w komarce Garraf, kilkadziesiąt kilometrów na południe od Barcelony. Znajduje się na reprezentacyjnym bulwarze Passeig de la Ribera, otoczony niewielkim ogrodem, i figuruje w katalońskim rejestrze dziedzictwa architektonicznego.

Gdzie w Sitges stoi pomnik?

Pomnik ustawiono na Passeig de la Ribera — nadmorskiej promenadzie, którą przechadza się większość turystów odwiedzających starą część miasta. Stoi w wydzielonej zieleni, tuż przy linii brzegowej, co czyni go łatwym punktem orientacyjnym podczas spaceru wzdłuż wybrzeża, niedaleko innych symboli modernistycznego Sitges.

Czy El Greco naprawdę miał związek z Sitges?

Nie w sensie biograficznym. Domenikos Theotokopulos, znany jako El Greco, urodził się na Krecie, kształcił się w Wenecji i Rzymie, a większość dorosłego życia spędził w Toledo, gdzie namalował swoje najważniejsze dzieła. Nigdy nie mieszkał w Katalonii i nic nie wskazuje, by odwiedził Sitges. Pomnik nie powstał więc jako świadectwo jego biografii, lecz jako hołd malarzowi ze strony katalońskich modernistów, którzy na przełomie XIX i XX wieku na nowo odkryli jego twórczość.

Kto stał za budową pomnika i dlaczego?

Inicjatorem był Santiago Rusiñol — malarz, pisarz i kolekcjoner, jedna z centralnych postaci katalońskiego modernizmu, na trwałe związany z Sitges. Rusiñol interesował się El Greco w czasach, gdy malarz był w Europie w dużej mierze zapomniany, i przyczynił się do odbudowania jego reputacji jako prekursora malarstwa ekspresyjnego. Dla Rusiñola pomnik miał być symbolem ruchu artystycznego, który skupiał się wokół jego domu-muzeum Cau Ferrat w Sitges — miejsca spotkań malarzy, pisarzy i muzyków tworzących kataloński modernizm.

Jak wygląda pomnik i kto go zaprojektował?

Autorem pomnika jest katalański rzeźbiarz Josep Reynés i Gurgui, który ukończył go w 1898 roku. Kompozycja opiera się na prostokątnym, kamiennym cokole zdobionym ceramicznymi kaflami w typowo katalońskim stylu — motyw ten łączy pomnik wizualnie z modernistyczną architekturą Sitges, w tym z samym Cau Ferrat. Na cokole stoi pełnowymiarowa postać El Greco, wykonana z kamienia, marmuru i ceramiki, ukazująca malarza z paletą w lewej ręce i pędzlem w prawej — w geście typowym dla ikonografii artysty przy pracy.

Czy figura, którą widzimy dziś, jest oryginalna?

Nie do końca. Obecna statua na cokole to kopia wykonana w 1973 roku na podstawie oryginalnej rzeźby Reynésa z 1898 roku. Zamiana figury na replikę to typowa praktyka konserwatorska stosowana wobec pomników plenerowych narażonych na działanie soli morskiej, wilgoci i wieloletniej ekspozycji na słońce — szczególnie istotna w nadmorskiej lokalizacji takiej jak Sitges.

Najczęstsze pytania

Dlaczego pomnik malarza z Toledo stoi w katalońskim Sitges? Bo powstał nie jako pamiątka biograficzna, a jako hołd artystyczny — inicjatywę wziął Santiago Rusiñol, który chciał uczynić z El Greco symbol odrodzenia katalońskiego modernizmu skupionego wokół jego domu Cau Ferrat.

Kto zaprojektował pomnik i kiedy powstał? Rzeźbiarz Josep Reynés i Gurgui, w 1898 roku. Pomnik od początku miał formę kamiennego cokołu z ceramiczną dekoracją i pełnowymiarowej figury malarza.

Czy stojąca dziś figura to oryginał z 1898 roku? Nie — to kopia wykonana w 1973 roku, zastępująca oryginalną rzeźbę Reynésa, typowo z powodu zużycia materiału pod wpływem warunków atmosferycznych.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik? Na Passeig de la Ribera w Sitges, w niewielkim ogrodzie przy nadmorskiej promenadzie, w łatwym zasięgu pieszym ze starego miasta.