Montnegre

Montnegre to naturalny obszar w prowincji Alicante, rozciągnięty wzdłuż doliny rzeki o tej samej nazwie, na styku pięciu gmin: Xixony (Jijona), Tibi, San Vicente del Raspeig, Muchamiel i Alicante. To krajobraz suchych wzgórz i głębokich wąwozów, jeden z niewielu tak rozległych zielonych korytarzy w tej części regionu.

Skąd bierze się rzeka Montnegre?

Ciek wodny, który daje nazwę całemu obszarowi, zaczyna swój bieg w Sierra de Onil, gdzie znany jest jako Río Verde. Po drodze zmienia nazwę kilkukrotnie – w dolnym biegu, blisko ujścia w El Campello, nazywany bywa też Río Seco. Nurt wije się przez tereny ilaste, rzeźbiąc w nich charakterystyczne, poszarpane formy erozyjne przypominające miniaturowe badlands. Nad doliną górują wzniesienia Cabezo de Monnegre (515 m n.p.m.) oraz La Escobella (693 m n.p.m.), które wyznaczają naturalne granice obszaru i oferują punkty widokowe na całą okolicę.

Dlaczego to obszar chroniony?

W 2009 roku teren otrzymał status ZEPA – Strefy Specjalnej Ochrony Ptaków (kod ES0000460), wchodzącej w skład europejskiej sieci Natura 2000. Obszar obejmuje aż 3844 hektary rozłożone na terytorium pięciu wspomnianych gmin. To jeden z powodów, dla których Montnegre pozostaje stosunkowo dziki, mimo bliskości większych miejscowości.

Jakie rośliny i zwierzęta można tu spotkać?

Roślinność jest typowa dla śródziemnomorskiego klimatu półsuchego: dominują esparto, tymianek i rozmaryn, a miejscami pojawiają się zagajniki sosnowe oraz ostrolistne dęby ostrolistne (ostrokrzewowate). Wśród ptaków szczególną wartość mają orzeł przedni, płomykówka pustynna (ptak pustynny rozszerzający zasięg z Afryki Północnej), puchacz oraz różne gatunki świergotków i pokrzewek. W runie i zaroślach żyją lisy oraz dziki, a na skalistych zboczach można natknąć się na stada muflonów berberyjskich.

Co warto zobaczyć wzdłuż doliny?

Najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem regionu jest zapora Tibi, wzniesiona w latach 1580–1594 – uznawana za jedną z najstarszych działających tam budowli hydrotechnicznych w Europie. Wzdłuż szlaków można też natrafić na dwie kapliczki: górną, poświęconą Matce Boskiej Anielskiej (Ermita Nuestra Señora de los Ángeles), oraz dolną – Ermita Salvador de Horta. Ślady dawnego osadnictwa widać w opuszczonej wiejskiej szkole, która niegdyś uczyła nawet sześćdziesięcioro dzieci, a także w pozostałościach kopalni ochry, eksploatowanych od końca XIX do połowy XX wieku.

Czy dolina jest jeszcze zamieszkana?

Współcześnie w okolicy mieszka około 821 osób (dane z 2024 roku) – to znacznie mniej niż w latach 60. XX wieku, kiedy zmiany gospodarcze wywołały masowe wyludnienie doliny. Mimo to lokalna tożsamość przetrwała: co roku organizowane są święta ku czci Virgen de los Desamparados, obchodzone we wrześniu w części należącej do Xixony i w sierpniu w części alicanckiej.

Czy planuje się tu coś nowego?

Trwają prace nad projektem zielonego korytarza łączącego zaporę Tibi z ujściem rzeki – ma to być trasa dla zrównoważonej mobilności, pieszej i rowerowej, promująca ekoturystykę w dolinie. Dla odwiedzających Montnegre to już dziś atrakcyjna propozycja: wąwozy Silim, Salines i Mascuna, zasilane wodami spływającymi z Sierra de la Moleta oraz z południowego stoku Penya del Migjorn, są chętnie wybieranym celem wędrówek pieszych w regionie Alicante.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Montnegre? Na granicy gmin Xixona, Tibi, San Vicente del Raspeig, Muchamiel i Alicante, w prowincji Alicante.

Czy można tam robić piesze wycieczki? Tak, popularne są trasy prowadzące przez wąwozy Silim, Salines i Mascuna.

Jaki status ochronny ma ten obszar? Od 2009 roku jest to Strefa Specjalnej Ochrony Ptaków (ZEPA) w ramach sieci Natura 2000.