Monolito a Arturo Soria

Monolito a Arturo Soria to niewielki, ale historycznie ważny pomnik w Madrycie, stojący przy ulicy noszącej to samo imię, w dzielnicy Ciudad Lineal. Granitowy głaz z portretem twórcy jednej z najbardziej oryginalnych koncepcji urbanistycznych w historii miasta łatwo przeoczyć, spacerując Parkiem Cedrów — a warto się przy nim zatrzymać.

Gdzie stoi monolit?

Pomnik znajduje się przy Calle Arturo Soria 233, na wysokości dzielnicy Atalaya, w obrębie Ciudad Lineal. Stoi na niewielkiej polanie w dolnej części Parku Cedrów (Parque de los Cedros), kilka kroków od głównej alei. To spokojne miejsce, mijane głównie przez mieszkańców okolicy i osoby biegające lub jeżdżące na rowerze wzdłuż ulicy.

Jak wygląda i z czego jest wykonany?

Monolit ma formę ściętej piramidy wykutej w jednym bloku granitu, ustawionej na niskim cokole z tego samego kamienia. Całość mierzy 1,90 na 0,70 na 0,70 metra. Na górnej części umieszczono płaskorzeźbę z białego piaskowca (0,50 na 0,40 na 0,10 m) przedstawiającą podobizną Arturo Sorii, a poniżej — białą marmurową tablicę o wymiarach 0,50 na 0,60 metra, przymocowaną bronzowymi gwoździami w kształcie rombu. Napis na tablicy brzmi w skrócie: poświęcenie „twórcy i sprawcy Ciudad Lineal" z okazji stulecia jego projektu, ufundowane przez ratusz Madrytu i zarząd dzielnicy Ciudad Lineal, z datami 1882–1982.

Kiedy i dlaczego postawiono pomnik?

Monolit odsłonięto w 1982 roku, w stulecie pierwszego projektu Arturo Sorii z 1882 roku. Data nie jest przypadkowa — inżynier przedstawił wtedy pierwsze plany miasta zbudowanego wzdłuż jednej długiej arterii komunikacyjnej, co stało się fundamentem koncepcji zrealizowanej później w tej właśnie części Madrytu.

Kim był Arturo Soria?

Arturo Soria y Mata (1844–1920) był inżynierem i urbanistą, autorem koncepcji Ciudad Lineal — miasta linowego, zaprojektowanego wzdłuż osi transportu publicznego i mającego łączyć różne grupy społeczne w jednej strukturze urbanistycznej. Ideę sformalizował w 1892 roku, a dwa lata później powołał spółkę zarządzającą realizacją projektu. Z pierwotnie planowanej pięćdziesięciokilometrowej trasy udało się w pierwszych dekadach XX wieku wybudować jedynie około jednej dziesiątej — mimo to koncepcja pozostała punktem odniesienia dla późniejszej urbanistyki europejskiej.

Czy w Madrycie jest inny pomnik Arturo Sorii?

Tak, i łatwo je pomylić. Oprócz granitowego monolitu w Parku Cedrów, ratusz Madrytu postawił w 1992 roku osobny pomnik — brązową figurę autorstwa Rafaela Cidonchy, ustawioną na wiadukcie przy Calle Arturo Soria 122, w pobliżu alei América. Ta rzeźba przedstawia postać inżyniera w pełnej figurze i jest znacznie bardziej rozpoznawalna wizualnie niż skromny monolit, choć oba obiekty czczą tę samą osobę.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi Monolito a Arturo Soria? Przy Calle Arturo Soria 233, w Parku Cedrów, w dzielnicy Ciudad Lineal w Madrycie.

Z jakiego materiału wykonano pomnik? Z granitowego bloku w formie ściętej piramidy, z płaskorzeźbą z białego piaskowca i tablicą z białego marmuru.

Kiedy postawiono monolit? W 1982 roku, w stulecie pierwszego projektu Ciudad Lineal przedstawionego przez Arturo Sorię w 1882 roku.

Czy to ten sam pomnik, który stoi przy alei América? Nie — to inny obiekt. Przy alei América, na Calle Arturo Soria 122, stoi od 1992 roku odrębna brązowa figura autorstwa Rafaela Cidonchy.