Monea Castle

Monea Castle to ruiny wieży obronnej z początku XVII wieku, położone w hrabstwie Fermanagh w Irlandii Północnej, kilka kilometrów na północny zachód od Enniskillen. To jeden z najlepiej zachowanych przykładów budownictwa z okresu Plantacji Ulsteru i obiekt objęty ochroną państwową jako State Care Historic Monument.

Gdzie leży Monea Castle?

Zamek stoi we wsi Monea, w tak zwanym townlandzie Castletown Monea, na terenie dawnego okręgu Fermanagh. Współrzędne to około 54,393 N i 7,748 W, a współrzędne siatki brytyjskiej to H1647 4937. Dojazd z Enniskillen samochodem zajmuje zwykle kilkanaście minut, a ruiny widać z okolicznych dróg wśród pól i niskich wzgórz.

Kto zbudował zamek i kiedy?

Budowniczym był Malcolm Hamilton, szkocki duchowny, rektor parafii Devenish. Przybył do Fermanagh w czasie Plantacji Ulsteru, kiedy korona brytyjska nadawała ziemie osadnikom ze Szkocji i Anglii. Źródła podają nieco różne daty prac: według jednych budowa ruszyła około 1616 roku, według innych zamek ukończono w 1619 roku. Hamilton nabył wcześniej tutejsze grunta, a gdy w 1623 roku został arcybiskupem Cashel, przy zamku istniał już bawn, czyli obwarowany dziedziniec.

Jak wyglądał zamek?

Monea reprezentuje styl, który historycy nazywają szkockim baronialnym, przeniesionym do Irlandii przez szkockich osadników. Dwie okrągłe wieże flankowały wejście do budynku głównego, a całość otaczał mur bawnu. Takie rozwiązanie łączyło funkcję domu mieszkalnego z obronnością, co miało znaczenie w niespokojnych czasach po konfiskatach ziemi. Dziś zachowały się grube mury i fragmenty wież, a ich układ pozwala wyobrazić sobie dawny rozkład pomieszczeń.

Co działo się w historii zamku?

Po śmierci Hamiltona majątek wrócił do korony z powodu naruszenia zasad plantacji, a w 1631 roku nadano go ponownie jako Manor of Castletown. Później trafił z powrotem do rodziny Hamiltonów. W czasie powstania 1641 roku wojska Rory'ego Maguire'a zaatakowały zamek, lecz go nie zdobyły. Monea przetrwało więc bunt, w odróżnieniu od większości pobliskich wiejskich rezydencji plantacyjnych. W 1688 roku zamek był związany z Gustavusem Hamiltonem, gubernatorem Enniskillen. Późniejsze losy opisują źródła niejednoznacznie: obiekt strawił pożar w XVIII wieku i został opuszczony, a część opracowań wskazuje rok 1750.

Czy można zwiedzać Monea Castle?

Ruiny są zabytkiem pod opieką państwa i leżą na prywatnej, czynnej farmie. Informacje o dostępie różnią się w zależności od źródła, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne zasady na stronie departamentu odpowiedzialnego za dziedzictwo Irlandii Północnej. W związku z pracą farmy nie wolno wprowadzać psów. Zachowaj porządek, nie wchodź na niestabilne fragmenty murów i szanuj teren gospodarstwa.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Monea Castle? W hrabstwie Fermanagh w Irlandii Północnej, na północny zachód od Enniskillen, w townlandzie Castletown Monea.

Kto zbudował Monea Castle? Malcolm Hamilton, rektor Devenish i późniejszy arcybiskup Cashel, w latach około 1616-1619.

Czy zamek przetrwał powstanie 1641 roku? Tak. Atak Rory'ego Maguire'a nie zdobył zamku, który uniknął losu wielu okolicznych rezydencji plantacyjnych.

Dlaczego zamek jest ruiną? Według źródeł strawił go pożar w XVIII wieku, po czym budynek opuszczono.

Czy można wejść z psem? Nie. Ruiny leżą na czynnej farmie, gdzie psy są niedozwolone.

Czy wstęp jest płatny? Nie znamy informacji o opłatach. Aktualne zasady sprawdź przed wizytą w oficjalnych źródłach.

Dlaczego warto odwiedzić Monea?

Dla miłośników historii to dobry przystanek podczas objazdu jeziora Lough Erne i okolic Enniskillen. Zamek pokazuje, jak wyglądała architektura plantacyjna na początku XVII wieku, a jego dzieje łączą się z kluczowymi momentami w historii Ulsteru: osadnictwem szkockim, powstaniem 1641 roku i wydarzeniami z końca tego stulecia. To miejsce spokojne, zwykle bez tłumów, dobre na krótki spacer i fotografie ruin na tle irlandzkiej wsi.