Molí de Sant Anastasi

Molí de Sant Anastasi to średniowieczny młyn wodny w dzielnicy Bordeta w Lleidzie, dziś część miejskiego Museu de l'Aigua (Muzeum Wody). Budynek stoi nad kanałem irygacyjnym Fontanet i jest jednym z ostatnich śladów po dawnej osadzie Vilanoveta de Fontanet, która niegdyś istniała w tej okolicy.

Skąd wzięła się nazwa i historia młyna?

Obiekt pochodzi z XIII wieku i pierwotnie służył do mielenia zboża na mąkę. Bywał też nazywany młynem Vilanoveta – od nazwy pobliskiej wsi, która z czasem zniknęła z mapy, pozostawiając młyn jako jedyną trwałą pozostałość po tamtym osadnictwie. W dokumentach z 1500 roku jako właściciela wymienia się Miquela Mahulla, co potwierdza, że budynek funkcjonował gospodarczo już w epoce nowożytnej.

Jak działał młyn i skąd brał wodę?

Kluczem do działania młyna był kanał Fontanet, który w tym miejscu tworzy spadek wysokości sięgający około 4 metrów. Ten naturalny (a właściwie sztucznie wykorzystany) spadek wody pozwalał uruchamiać koło wodne napędzające kamienie młyńskie. Budynek ma charakter podmiejskiej zabudowy gospodarczej – parter oraz trzy kondygnacje, a w pierwotnym układzie mieściły się tu również spichlerz na zboże oraz mieszkanie młynarza.

Co dziś można zobaczyć w środku?

Po latach nieużytkowania młyn przeszedł gruntowną renowację. Miasto Lleida (Paeria) przejęło obiekt w 1995 roku, a w 2022 roku zakończono prace rewitalizacyjne, dzięki którym parter budynku otwarto dla zwiedzających jako część Museu de l'Aigua. W środku zachowała się część oryginalnych mechanizmów młyńskich, uzupełniona o panele informacyjne oraz elementy interaktywne, które tłumaczą zasadę działania dawnego młyna wodnego i rolę kanału Fontanet w rozwoju rolnictwa i przemysłu na tych terenach.

Jak i kiedy zwiedzić Molí de Sant Anastasi?

Młyn jest otwarty dla zwiedzających w niedziele w godzinach 11:00–14:00, a wstęp jest bezpłatny. W pierwszą niedzielę każdego miesiąca organizowane są oprowadzania z przewodnikiem – nie trzeba się na nie wcześniej zapisywać, wystarczy przyjść na miejsce. Obiekt znajduje się przy Av. Garrigues 128 w Lleidzie, w dzielnicy Bordeta, co czyni go łatwym punktem do połączenia ze spacerem wzdłuż kanału Fontanet lub innymi elementami trasy Museu de l'Aigua.

Molí de Sant Anastasi jest wpisany do Inwentarza Dziedzictwa Architektonicznego Katalonii, co podkreśla jego wartość jako świadectwa dawnej gospodarki wodnej i młynarskiej w regionie Lleidy. To miejsce, w którym w skromnej, ceglano-murowanej bryle można prześledzić kilkaset lat historii lokalnego rzemiosła – od średniowiecznego młynarstwa, przez opuszczenie i zapomnienie, aż po współczesną rewitalizację i nową funkcję muzealną.

Najczęstsze pytania

Ile kosztuje wstęp do Molí de Sant Anastasi? Wstęp jest bezpłatny, młyn można zwiedzać w niedziele w godzinach 11:00–14:00.

Czy są organizowane oprowadzania z przewodnikiem? Tak, w pierwszą niedzielę każdego miesiąca odbywają się bezpłatne wizyty z przewodnikiem, bez konieczności wcześniejszej rezerwacji.

Skąd pochodzi nazwa "Vilanoveta" związana z tym młynem? To dawna nazwa pobliskiej osady, która z czasem zanikła – młyn jest dziś jednym z ostatnich materialnych śladów po tej miejscowości.

Kiedy młyn stał się częścią Museu de l'Aigua? Miasto przejęło budynek w 1995 roku, a po pracach rewitalizacyjnych w 2022 roku otwarto go jako część Muzeum Wody w Lleidzie.