Moinho de Papel de Leiria

Moinho de Papel de Leiria (Młyn Papierniczy w Leirii, zwany też Moinho dos Caniços) to zabytkowy młyn nad rzeką Lis, w którym od ponad sześciu wieków wykorzystuje się siłę wody. Dziś mieści muzeum poświęcone dawnemu rzemiosłu, a jego historia sięga początku XV wieku.

Gdzie leży Moinho de Papel de Leiria?

Budynek stoi na lewym brzegu rzeki Lis, w spokojnym zakątku miasta, na wschód od kościoła Santo Agostinho i tuż przy moście Ponte dos Caniços. Adres to Rua da Fábrica do Papel. Z centrum Leirii i zamku można tu dojść spacerem wzdłuż rzeki, dlatego miejsce dobrze wpisuje się w trasę zwiedzania miasta.

Jak stary jest młyn i kto go założył?

Początki zakładu datuje się na rok 1411. Założycielem był Gonçalo Lourenço de Gomide. Uznaje się go za jeden z najstarszych młynów papierniczych na Półwyspie Iberyjskim, a w źródłach pojawia się też określenie „pierwszy w Portugalii". Nowsze badania wskazują, że młyn powstał na starszej konstrukcji, prawdopodobnie z XIII wieku, która służyła wcześniej do mielenia zboża.

Co produkowano w młynie?

Papier wytwarzano tu ze szmat, ale zakład nie ograniczał się do jednej działalności. Napęd wodny wykorzystywano także do produkcji żelaza, piłowania drewna oraz folowania sukna zwanego burel. W XVI wieku młyn wszedł w skład dóbr klasztoru Santo Agostinho w Leirii. W XX wieku wrócił natomiast do swojej pierwotnej funkcji, czyli mielenia zboża.

Dlaczego młyn jest ważny dla historii książki w Portugalii?

Obecność papierni w mieście miała znaczenie dla rozwoju lokalnego drukarstwa. Leiria była jednym z pierwszych portugalskich miast z drukarnią. W 1496 roku wyszło stąd jedno z pierwszych drukowanych w kraju dzieł, „Almanach perpetuum" hebrajskiego uczonego Abrahama Zacuta.

Co można zobaczyć w muzeum?

Dawny młyn zamieniono na przestrzeń muzealną w 2009 roku, a projekt adaptacji prowadził Álvaro Siza Vieira, jeden z najbardziej znanych portugalskich architektów. Zachowano tradycyjne mechanizmy napędzane wodą. Największą atrakcją są duże koła wodne, które poruszane prądem rzeki Lis pokazują, jak działał dawny zakład.

Muzeum organizuje warsztaty, podczas których można poznać tradycyjne wytwarzanie papieru oraz mielenie zboża. Można także kupić mąkę zmieloną dzięki energii rzeki.

Najczęstsze pytania

Czy Moinho de Papel to nadal działający młyn? Tak, mechanizmy wodne działają, a w ramach muzeum mieli się zboże, z którego powstaje mąka na sprzedaż.

Kto zaprojektował adaptację na muzeum? Prace prowadził Álvaro Siza Vieira, a muzeum otwarto jako przestrzeń muzealną w 2009 roku.

Czy w młynie zawsze robiono papier? Nie. Miejsce wykorzystywano także do mielenia zboża, produkcji żelaza, cięcia drewna i folowania sukna, a w XX wieku wróciło do mielenia zboża.

Jak długo trwa zwiedzanie? To niewielkie muzeum, więc zwykle wystarcza krótka wizyta, którą łatwo połączyć ze spacerem nad rzeką Lis. Godziny otwarcia i ceny biletów warto sprawdzić przed przyjazdem na stronie muzeum lub urzędu miasta Leiria.