Mina dos Alemáns

Mina dos Alemáns (Mina de Valborraz) to opuszczona kopalnia wolframu w parafii Casaio, w gminie Carballeda de Valdeorras, w prowincji Ourense w Galicji. Nazwa w języku galicyjskim oznacza dosłownie „kopalnię Niemców" — przydomek, który przylgnął do miejsca na stałe, choć jego historia jest bardziej złożona niż sama okupacja niemieckim kapitałem.

Skąd wzięła się nazwa?

Złoże otworzyła w 1914 roku belgijska spółka wydobywcza, zainteresowana wolframem — rudą metalu niezbędnego do hartowania stali. W 1938 roku teren kopalni przeszedł w ręce konsorcjum firm powiązanych z niemieckim kapitałem i pod tym zarządem działał aż do zakończenia II wojny światowej w 1945 roku. To właśnie ten okres, gdy kopalnia znajdowała się pod bezpośrednią kontrolą niemieckich przedsiębiorstw, dał jej ludową nazwę „mina dos alemáns" — jedna z niewielu tego typu kopalni w Hiszpanii zarządzanych bezpośrednio przez podmioty z Niemiec.

Dlaczego wolfram był tak ważny?

Podczas II wojny światowej Galicja stała się jednym z głównych europejskich źródeł wolframu, wykorzystywanego do produkcji stali wolframowej dla przemysłu zbrojeniowego. Region Valdeorras, wraz z okolicami Barbanzy, Bergantiños i Xallas, odpowiadał wówczas za znaczną część hiszpańskiego wydobycia tego surowca, co uczyniło te tereny przedmiotem zainteresowania obu stron konfliktu.

Co działo się z kopalnią po wojnie?

Po 1945 roku eksploatacja nie ustała od razu — wybuch wojny koreańskiej (1950–1953) ponownie podniósł popyt na wolfram, co przełożyło się na kolejny okres aktywności w Valborraz. Ostatecznie kopalnię porzucono na początku lat 60. XX wieku, zamykając niemal pół wieku wydobycia, które rozpoczęło się jeszcze przed I wojną światową.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Teren dawnej kopalni to dziś stanowisko archeologii przemysłowej — zachowało się około trzydziestu konstrukcji z obu okresów działalności, belgijskiego i niemieckiego: pozostałości budynków usługowych, instalacji górniczych oraz zabudowań towarzyszących wydobyciu, w różnym stanie zachowania. Lokalna wspólnota gruntowa Casaio-Lardeira wraz ze stowarzyszeniem Sputnik Labrego prowadzą prace nad odbudową jednego z budynków z myślą o turystach zainteresowanych tym dziedzictwem przemysłowym.

Jak dotrzeć do kopalni?

Do ruin prowadzi szlak pieszy o długości około 6,5 km, którego początek znajduje się przy kościele Iglesia Nueva de San Gil w miejscowości Casaio. Trasa biegnie przez teren dawnego łupkowego kamieniołomu, a jej pierwszy odcinek — do wysokości Vadebuey i szlaku od strony Fonte da Cova — jest w praktyce przejezdny dla pojazdów terenowych; dalej ścieżka zaczyna się wznosić i prowadzi już wyłącznie pieszo do pozostałości zabudowań górniczych.

Co warto połączyć z wizytą?

W okolicy Carballeda de Valdeorras warto zaplanować odwiedziny w Teixadal de Casaio — starym lesie cisowym, jednym z cenniejszych fragmentów galicyjskiej przyrody, a także przy zbiorniku Sobradelo na rzece Sil, gdzie znajdują się naturalne baseny i kamienny most z 1675 roku.

Najczęstsze pytania

Czy kopalnię prowadzili Niemcy od samego początku? Nie. Złoże otworzyła w 1914 roku firma belgijska; niemiecki zarząd rozpoczął się dopiero w 1938 roku i trwał do 1945 roku, ale to właśnie ten okres dał kopalni jej popularną nazwę.

Czy kopalnia jest udostępniona do zwiedzania? Teren jest dostępny pieszo szlakiem prowadzącym z Casaio, a zachowane konstrukcje można oglądać z zewnątrz; obiekt nie prowadzi już działalności wydobywczej od lat 60. XX wieku.

Ile trwa dojście do kopalni? Szlak liczy około 6,5 km w jedną stronę, a jego początkowy odcinek można częściowo pokonać pojazdem terenowym, zanim ścieżka zacznie się wznosić.

Dlaczego wolfram był tak cenny w tamtym okresie? Wolfram wykorzystywano do produkcji utwardzonej stali na potrzeby przemysłu zbrojeniowego, co w czasie II wojny światowej znacząco podniosło jego wartość strategiczną i uczyniło Galicję ważnym punktem na mapie wydobycia tego surowca w Europie.