Městské lázně Zábrdovice

Městské lázně Zábrdovice to funkcjonalistyczny budynek łaźni miejskich w brneńskiej dzielnicy Zábrdovice, zaprojektowany przez architekta Bohuslava Fuchsa i wzniesiony w latach 1931–1932. Obiekt powstał w miejscu starszej łaźni z 1882 roku, która działała na bazie trzech ceglanych basenów zasilanych wodą płynącą przez pobliski szpital garnizonowy do potoku Svitava.

Dlaczego Brno potrzebowało takiej łaźni?

W latach 30. XX wieku zaledwie co trzecie mieszkanie w Brnie posiadało podstawowe urządzenia higieniczne — łazienki i bieżącą ciepłą wodę uznawano wówczas za luksus. Władze miasta postanowiły więc rozbudować sieć miejskich łaźni, aby mieszkańcy peryferyjnych dzielnic mieli gdzie zadbać o codzienną higienę. Konkurs na nowy budynek w Zábrdovicích ogłosiły brneńskie wodociągi miejskie w 1929 roku, a zwycięski projekt Fuchsa zrealizowano — z pewnymi zmianami na życzenie inwestora — w ciągu następnych trzech lat.

Co znajdowało się w budynku?

Łaźnie dzieliły się na część letnią i zimową. Skrzydło zimowe mieściło łaźnie parowe, dział masażu, wanny i natryski oraz taras do kąpieli słonecznych. Na podniesionym parterze urządzono część wodolecznictwa — baseny z ciepłą i zimną wodą, łaźnie gorącopowietrzne i parowe, czynne przez cały rok i zaopatrywane w leczniczy muł oraz wodę sprowadzaną ze źródeł w Luhačovicích na wschodniej Morawie. Na piętrach znajdowały się natomiast łazienki i natryski przeznaczone do codziennej higieny — dla mieszkańców Brna, którzy w domach nie mieli bieżącej wody.

Jak zmieniał się budynek w czasie?

W 1938 roku ogrody zimowe zastąpiono pomieszczeniami wypoczynkowymi przy basenach kąpielowych. Przed 1963 rokiem zmieniono elewację — oryginalne, pasowo podzielone czteroczęściowe okna stalowe zastąpiono pięcioczęściowymi, a część ścian wypełniono luksferami. Łaźnia zimowa została zamknięta w latach 80. XX wieku i od tego czasu stopniowo popada w ruinę, mimo starań miasta o znalezienie nowego przeznaczenia dla budynku.

Co można zobaczyć dzisiaj?

Obecnie dostępna dla publiczności jest wyłącznie część zewnętrzna — działające latem kąpielisko (Koupaliště Zábrdovice). Sam budynek łaźni, uznawany za jeden z ważniejszych przykładów brneńskiego funkcjonalizmu z kręgu Bohuslava Fuchsa, od kilkudziesięciu lat pozostaje nieużytkowany i niedostępny do zwiedzania na stałe, choć okazjonalnie organizowane są wycieczki z przewodnikiem, m.in. w ramach festiwalu Open House Brno.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował Městské lázně Zábrdovice? Budynek zaprojektował architekt Bohuslav Fuchs, jeden z najważniejszych przedstawicieli brneńskiego funkcjonalizmu.

Kiedy powstała łaźnia? Obecny budynek wzniesiono w latach 1931–1932, w miejscu starszej łaźni z 1882 roku.

Czy można dziś skorzystać z łaźni? Nie — budynek łaźni zimowej jest nieczynny od lat 80. XX wieku. Otwarte dla publiczności jest jedynie letnie kąpielisko przy obiekcie.

Skąd brała się woda lecznicza? Baseny wodolecznicze zaopatrywano w wodę i muł leczniczy sprowadzane ze źródeł w Luhačovicích.