Meštrović Pavilion

Pawilon Meštrovića (chorw. Meštrovićev paviljon) to okrągły gmach w centrum Zagrzebia, od dziesięcioleci siedziba Chorwackiego Towarzystwa Artystów Plastyków (HDLU). Zagrzebianie mówią o nim także Dom Chorwackich Artystów Plastyków, a potocznie po prostu „Meczet". Stoi na placu Ofiar Faszyzmu i należy do najbardziej charakterystycznych budowli miasta.

Kto zaprojektował pawilon i kiedy powstał?

Budynek zaprojektował rzeźbiarz Ivan Meštrović, jedna z czołowych postaci chorwackiej sztuki XX wieku. Gmach ukończono w 1938 roku. Pierwotnie miał służyć jako przestrzeń wystawiennicza dla artystów, a jednocześnie upamiętniać zmarłego króla Piotra. Zamiast klasycznego pomnika zdecydowano się więc na budowlę, w której można pokazywać sztukę. Prace trwały w drugiej połowie lat 30., a szczegółowy projekt architektoniczny przygotowali współpracujący z Meštrovićem architekci.

Dlaczego budynek nazywany jest „Meczetem"?

Przezwisko wzięło się z burzliwych losów gmachu. Przed II wojną światową działała w nim galeria sztuki. W czasie wojny, za rządów Niezależnego Państwa Chorwackiego (NDH), obiekt przekształcono w meczet. Po wojnie, w socjalistycznej Jugosławii, zmieniono go w Muzeum Rewolucji. Z tego powodu pawilon bywa przywoływany jako przykład budynku, który w ciągu kilkudziesięciu lat kilka razy zmieniał przeznaczenie, odzwierciedlając zmiany polityczne w regionie.

Jak wygląda budynek?

Pawilon ma plan koła i okazałą kopułę, co w czasie budowy było rozwiązaniem wyjątkowym w skali miasta. Bryła wyróżnia się na tle otaczającej zabudowy i łatwo ją rozpoznać z daleka. Przy wejściu warto zwrócić uwagę na monumentalny charakter całości, typowy dla twórczości Meštrovića, który projektował także rzeźby i pomniki.

Co dzieje się tu dziś?

W 1990 roku budynek wrócił do Chorwackiego Towarzystwa Artystów Plastyków. Po gruntownej renowacji od 2006 roku pełni funkcję przestrzeni wystawienniczej i miejsca wydarzeń kulturalnych. Prezentowane są tu głównie wystawy czasowe sztuki współczesnej, organizowane przez członków towarzystwa. Nie ma stałej ekspozycji, więc zawartość wnętrz zmienia się w zależności od aktualnego programu. Przed wizytą warto sprawdzić, jaka wystawa jest aktualnie otwarta, oraz godziny otwarcia.

Najczęstsze pytania

Czy Pawilon Meštrovića to naprawdę meczet? Nie. Nazwa „Meczet" jest potoczna i pochodzi z okresu wojny, gdy budynek pełnił taką funkcję. Dziś jest galerią i miejscem wydarzeń kulturalnych.

Czy w pawilonie jest stała kolekcja? Nie. Obiekt służy wystawom czasowym, dlatego każda wizyta może wyglądać inaczej.

Gdzie dokładnie stoi pawilon? Na placu Ofiar Faszyzmu w centrum Zagrzebia, w miejscu łatwym do połączenia ze zwiedzaniem pozostałych atrakcji miasta.

Czy warto zajrzeć, jeśli nie interesuję się sztuką? Tak, choćby dla samej architektury i historii. Okrągła bryła z kopułą i dzieje budynku, od galerii przez meczet po muzeum, czynią z niego ciekawy przystanek na trasie po stolicy Chorwacji.

Dla kogo to miejsce?

Pawilon docenią miłośnicy architektury XX wieku, osoby zainteresowane twórczością Ivana Meštrovicia oraz odwiedzający Zagrzeb, którzy chcą zobaczyć bieżące wystawy chorwackich artystów. Ze względu na niewielką skalę wizyta nie zajmuje wiele czasu, więc dobrze wpisuje się w spacer po centrum miasta. Jeśli zależy Ci na konkretnej ekspozycji, sprawdź program na stronie towarzystwa artystów, bo repertuar zmienia się regularnie. Sama bryła budynku jest warta zatrzymania się nawet wtedy, gdy nie planujesz wchodzić do środka.