Mas Montjoi de Baix

Mas Montjoi de Baix to katalońska masia (wiejski dom gospodarski) położona na wschód od centrum Roses, w dolinie Montjoi, w komarce Alt Empordà w Katalonii. Z zewnątrz wygląda jak typowe gospodarstwo tego regionu, ale pod jej fundamentami archeolodzy odkryli ślady sięgające czasów Wizygotów — co czyni to miejsce jednym z ciekawszych stanowisk archeologicznych w okolicach Roses.

Jak wygląda budynek?

Mas Montjoi de Baix ma formę prostokątnego budynku złożonego z trzech połączonych ze sobą części, zgrupowanych wokół kwadratowej wieży obronnej. Taki układ jest typowy dla katalońskich masii broniących się niegdyś przed najazdami. Sama posiadłość figuruje jako dobro kultury o znaczeniu lokalnym.

Co odkryto podczas prac remontowych?

Około sześciu lat przed 2026 rokiem, równolegle z remontem budynku, na terenie posiadłości rozpoczęły się prace archeologiczne. Wykopaliska, prowadzone pod kierunkiem archeologa Marcela Pujola, ujawniły pozostałości dwóch kościołów datowanych na okres między VII a IX wiekiem, a także dużego zbiornika na wodę podzielonego na trzy komory. W grobach otaczających świątynie znaleziono szczątki ludzkie — pochówek z VII wieku oraz dwa pochówki niemowląt z IX wieku. Ponieważ na stanowisku zachowało się niewiele ceramiki, wiek grobów ustalono metodą datowania radiowęglowego C14.

Jaki kompleks religijny stał tu w średniowieczu?

Dokumenty historyczne od dawna wspominały o istnieniu w tym miejscu zespołu klasztornego znanego jako Magrigul, złożonego z trzech świątyń poświęconych świętemu Michałowi Archaniołowi, Zbawicielowi oraz Matce Boskiej. Do czasu wykopalisk istnienie tego kompleksu potwierdzały wyłącznie źródła pisane — odkrycia w Mas Montjoi de Baix po raz pierwszy dostarczyły materialnego dowodu. Jeden z kościołów nosi ślady zniszczenia w czasie najazdu muzułmańskiego i nigdy nie został odbudowany.

Co łączy Montjoi z pobliską posiadłością Trencada?

Z dokumentów wynika, że rozległe dobra ziemskie głównego domu w Trencada (znanego też jako Mas d'En Coll) obejmowały niegdyś także tereny Montjoi. Tłumaczy to, dlaczego w obu miejscach zachowały się identyczne elementy wyposażenia gospodarczego — używane do tłoczenia oliwek i wygniatania winogron.

Czy stanowisko można już zwiedzać?

Na razie teren nie jest udostępniony w formie zorganizowanej trasy zwiedzania. Badacze czekają na opracowanie planu ochrony i przyszłej muzealizacji stanowiska, co ma pozwolić pokazać odkrycia szerszej publiczności. Do tego czasu Mas Montjoi de Baix pozostaje przede wszystkim czynnym terenem badań, a nie punktem na turystycznej mapie Roses.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Mas Montjoi de Baix? Posiadłość leży na wschód od centrum miasta Roses, w dolinie Montjoi, w komarce Alt Empordà w Katalonii.

Co konkretnie odkryto na terenie posiadłości? Pozostałości dwóch kościołów z okresu wizygockiego (VII–IX wiek), duży zbiornik na wodę podzielony na trzy komory oraz groby, w tym pochówki niemowląt.

Czy Mas Montjoi de Baix ma związek z dawnym klasztorem? Tak — wykopaliska potwierdziły istnienie opisanego w źródłach historycznych zespołu religijnego Magrigul, złożonego z trzech świątyń.

Czy można już zobaczyć to miejsce na własne oczy? Nie w formie zorganizowanego zwiedzania — trwają prace nad planem ochrony i przyszłej muzealizacji stanowiska.