Maison Devalck

Maison Devalck to secesyjna kamienica przy Rue André Van Hasselt 32-34 w Schaarbeek, jednej z gmin Regionu Stołecznego Brukseli. Budynek stoi w miejscu, gdzie ulica lekko skręca, dzięki czemu architekt mógł nadać mu nietypowy kształt: dwie fasady zbiegające się pod rozwartym kątem, dokładnie podążające za załamaniem jezdni. To rozwiązanie, rzadkie nawet jak na brukselską secesję pełną eksperymentów z geometrią działki, od razu wyróżnia dom na tle sąsiednich kamienic.

Kto i kiedy zaprojektował ten dom?

Budynek powstał w 1900 roku według projektu architekta Gasparda Devalcka, od którego wziął swoją nazwę. Devalck zaprojektował go najpierw z myślą o własnej matce, a później sam zaczął z niego korzystać - zarówno jako miejsca zamieszkania, jak i pracowni zawodowej. Taki podwójny, rodzinno-zawodowy charakter budynku widać w przemyślanym rozkładzie wnętrz, typowym dla domów architektów projektujących "dla siebie" - z większą swobodą eksperymentowania niż w zleceniach komercyjnych.

Z czego zbudowano fasadę?

Elewacja została wykonana z białego kamienia, co samo w sobie nadaje budynkowi jasny, elegancki charakter na tle ciemniejszych, ceglanych kamienic Schaarbeek. Układ przełamują osiem pasów niebieskiego kamienia, każdy obramowany cienkimi liniami czerwonej cegły. Ten rytm poziomych pasów to jeden z charakterystycznych zabiegów architektury Devalcka - wprowadza dynamikę bez przeciążania fasady ornamentem, co odróżnia ten dom od bardziej dekoracyjnych realizacji secesji brukselskiej spod ręki np. Victora Horty.

Co jest najbardziej wartościowe we wnętrzu?

Do najcenniejszych elementów wyposażenia należą witraże przypisywane Raphaëlowi Evaldre'owi, uznawanemu za jednego z czołowych specjalistów tej techniki w Belgii przełomu XIX i XX wieku. Witraże tego okresu pełniły nie tylko funkcję dekoracyjną, ale też praktyczną - modulowały światło wpadające do wnętrza kamienic o wąskich, głębokich działkach, typowych dla ówczesnej zabudowy Brukseli.

Jaki status ochronny ma budynek?

Maison Devalck figuruje na liście zabytków chronionych gminy Schaarbeek od 4 czerwca 2009 roku. Wpis ten chroni zarówno fasadę, jak i najcenniejsze elementy wystroju wnętrz przed nieodwracalnymi przekształceniami.

Czy budynek był niedawno odnawiany?

Tak. Nowi właściciele przeprowadzili renowację głównej fasady, która została nagrodzona I miejscem w konkursie Heritage Prize gminy Schaarbeek w 2020 roku. Nagroda ta przyznawana jest projektom, które w sposób wzorcowy łączą konserwację zabytkowej substancji z odpowiedzialnym unowocześnieniem budynku do współczesnych potrzeb mieszkalnych.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Maison Devalck? Pod numerami 32 i 34 przy Rue André Van Hasselt w Schaarbeek, w miejscu, gdzie ulica tworzy łagodny zakręt.

Czy budynek można zwiedzać? Jako obiekt prywatny nie jest na co dzień otwarty dla zwiedzających, natomiast bywa udostępniany przy okazji wydarzeń typu dni dziedzictwa (Heritage Days / Journées du Patrimoine), podczas których organizowane są tematyczne prezentacje wnętrza.

Dlaczego dom ma dwie fasady pod kątem? Ponieważ działka leży dokładnie w punkcie, w którym ulica skręca - architekt zamiast ukrywać tę nieregularność, wykorzystał ją jako główny motyw kompozycyjny budynku.

Kim był Gaspard Devalck? Architekt działający w Brukseli na przełomie XIX i XX wieku, autor projektu tego domu, który zbudował go najpierw dla matki, a potem użytkował sam.