Magletsch

Magletsch to dawny fort artyleryjski wykuty w skale nad wsią Gretschins, w gminie Wartau, w kantonie St. Gallen. Oficjalnie nosił kryptonim wojskowy A 6020 „Der Hammer" i przez dekady należał do najściślej strzeżonych tajemnic szwajcarskiej armii — dziś część podziemnych korytarzy można zwiedzać jako muzeum, a okoliczne skały przyciągają wspinaczy.

Skąd wziął się fort w Wartau?

Twierdzę zbudowano w 1940 roku, w szczytowym momencie mobilizacji Szwajcarii wobec zagrożenia wojną. Magletsch stanowił północno-wschodni narożnik wielkiego systemu obronnego Sargans, jednego z filarów tzw. Reduty Narodowej — koncepcji obrony kraju opartej na ufortyfikowanych masywach górskich. Zadaniem załogi było kontrolowanie doliny Renu powyżej twierdzy oraz kierunków w stronę Wildhaus i Feldkirch, czyli newralgicznych korytarzy prowadzących w głąb Alp.

Fort wyposażono w siedem dział, co czyniło go jednym z największych i najsilniejszych dzieł artyleryjskich całej Reduty. Prace budowlane pochłonęły ogromne środki — koszt inwestycji szacuje się na około 13 milionów ówczesnych franków szwajcarskich, sumę robiącą wrażenie zwłaszcza jak na warunki górskie i podziemne.

Co kryje się w podziemiach?

Wnętrze Magletsch to sieć tuneli o łącznej długości około 3,8 kilometra. Ponieważ skała w tym rejonie jest przepuszczalna dla wody, wszystkie korytarze musiały zostać w całości wybetonowane — inaczej instalacje uległyby stałemu zawilgoceniu. Kompleks zaprojektowano jako samowystarczalną bazę dla 381 żołnierzy: znajdowały się tu własna piekarnia, pralnia oraz szpital polowy na 70 łóżek.

Energię elektryczną zapewniały trzy silniki wysokoprężne Sulzer o mocy 200 KM każdy, zasilane z dwóch zbiorników mieszczących po 100 tysięcy litrów oleju napędowego. Woda pitna pochodziła z dwóch zbiorników o łącznej pojemności 1,6 miliona litrów, a rozbudowany system wentylacji utrzymywał w tunelach odpowiednią jakość powietrza mimo braku naturalnego przewietrzania.

Jak fort wygląda dzisiaj?

Reforma armii szwajcarskiej z 1995 roku zakończyła służbę Magletsch jako czynnej instalacji bojowej. Od 2000 roku część twierdzy udostępniono zwiedzającym jako muzeum fortyfikacji — Artillerie-Fort Magletsch (AFOM) — prowadzone przez lokalne stowarzyszenie miłośników historii wojskowej. Trasa zwiedzania pokazuje zarówno techniczne zaplecze fortu, jak i warunki, w jakich żyła jego załoga.

Naziemna część wzgórza, czyli maskująca fort warstwa ziemna, stała się z czasem cennym siedliskiem rzadkich roślin i kwiatów — dla tego terenu opracowano osobną koncepcję ochrony przyrody. Skały w okolicy Magletsch wykorzystywane są też jako teren wspinaczkowy (Klettergarten), popularny wśród wspinaczy z regionu Sarganserland.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Magletsch leży w gminie Wartau, w regionie Werdenberg, blisko wsi Gretschins i Oberschan, w kantonie St. Gallen. Region ten leży na wschodnim krańcu Szwajcarii, niedaleko granicy z Liechtensteinem i Austrią, więc najwygodniej dotrzeć tu samochodem lub pociągiem do jednej z miejscowości Werdenbergu, a stamtąd lokalnym transportem lub pieszo.

Zwiedzanie muzeum odbywa się zwykle w ramach zorganizowanych oprowadzań — warto sprawdzić aktualny harmonogram przed przyjazdem, ponieważ fort nie jest otwarty codziennie. Najlepszą porą na wizytę jest okres od wiosny do jesieni, kiedy dostępne są też okoliczne szlaki piesze i teren wspinaczkowy; zimą dojście do wejść może być utrudnione przez śnieg.

Najczęstsze pytania

Czym jest Magletsch? To dawny podziemny fort artyleryjski szwajcarskiej armii z 1940 roku, wchodzący w skład twierdzy Sargans, dziś częściowo udostępniony jako muzeum.

Dlaczego fort nazywano „Der Hammer"? Taki kryptonim wojskowy nadano instalacji ze względu na jej siłę ogniową — siedem dział czyniło ją jednym z największych dzieł artyleryjskich Reduty Narodowej.

Czy można zwiedzić wnętrze fortu? Tak, od 2000 roku część kompleksu działa jako muzeum (AFOM), pokazujące tunele, zaplecze techniczne i warunki życia dawnej załogi.

Czy w okolicy da się uprawiać inne aktywności? Tak, skały wokół Magletsch to znany teren wspinaczkowy, a wzgórze pokrywające fort stanowi dziś chroniony obszar cennej roślinności.