Lisek

Lisek to wzgórze o wysokości 759,7 m n.p.m., najwyższe wzniesienie w gminie Jihlávka na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej. Leży w kraju Wysoczyzna, w powiecie Jihlava, tuż nad wsią, która wzięła swoją nazwę od rzeki Jihlavy — a to właśnie u podnóża Liska znajduje się jej źródło.

Jak dotrzeć na Lisek?

Wieś Jihlávka leży w niewielkim obniżeniu terenu na wysokości 651 m n.p.m., pomiędzy Liskiem a sąsiednim Strážným vrchem. Dojazd do wsi prowadzi drogą łączącą ją z pobliskimi Počátkami i innymi miejscowościami Wysoczyzny Czesko-Morawskiej. Z centrum wsi na wzgórze prowadzi leśna droga o asfaltowej nawierzchni, a ostatni odcinek do dawnego kamieniołomu na zboczu trzeba pokonać pieszo — to około 300 metrów od drogi. Warto wiedzieć, że przez północno-zachodnią granicę Jihlávki przebiega europejski główny dział wodny, oddzielający zlewiska Morza Północnego i Morza Czarnego — co samo w sobie jest ciekawostką dla miłośników geografii.

Co zobaczysz na miejscu?

Głównym punktem, który przyciąga odwiedzających w okolice Liska, jest Pramen Jihlavy — źródło rzeki Jihlavy, wypływające na łące pod zalesionym stokiem wzgórza. To wydajne źródło, którego woda wypływa w olszynowym zagajniku na wysokości około 680 m n.p.m. Stąd rzeka Jihlava rozpoczyna swoją kilkudziesięciokilometrową drogę przez Wysoczyznę, by ostatecznie zasilić Dyję.

Na południowo-wschodnim zboczu Liska, około 500 metrów od jego szczytu, znajduje się nieczynny, częściowo zatopiony kamieniołom o wymiarach mniej więcej 60 na 20 na 15 metrów. Wydobywano tu niegdyś granit oraz migmatyt — skały budujące trzon wzgórza. Dla geologów interesująca jest odsłonięta w ścianach kamieniołomu strefa uskokowa z widocznymi rysami tektonicznymi, świadcząca o ruchach skorupy ziemskiej w tym rejonie. Dziś zalana wodą wyrobisko ma charakter dzikiego, cichego zakątka w lesie — miejsca, które warto odwiedzić bardziej dla klimatu niż dla infrastruktury turystycznej, bo żadnej tu nie ma.

Sama wieś Jihlávka to niewielka miejscowość licząca około 230 mieszkańców w niespełna osiemdziesięciu domach, po raz pierwszy wzmiankowana w dokumentach w 1356 roku jako własność szlachecka. W promieniu kilku kilometrów od Liska znajdują się kolejne cele wycieczkowe: zabytkowy Chadimův mlýn, młyn oddalony o niecałe 1,5 kilometra, oraz ruiny średniowiecznego zamku Janštejn, do których jest około 4 kilometrów.

Kiedy przyjechać?

Okolice Liska najlepiej zwiedzać wiosną i latem, kiedy łąka wokół źródła Jihlavy jest zielona i można swobodnie po niej spacerować, a leśne ścieżki są suche i przejezdne. Jesienią wzgórze i otaczające je lasy Wysoczyzny Czesko-Morawskiej nabierają charakterystycznych barw, co czyni je atrakcyjnym celem spacerów krajobrazowych. Zimą dostęp do zatopionego kamieniołomu i samego źródła może być utrudniony ze względu na śnieg i oblodzone leśne drogi.

Najczęstsze pytania

Jaka jest wysokość Liska? Wzgórze osiąga 759,7 m n.p.m. i jest najwyższym punktem na terenie gminy Jihlávka.

Co warto zobaczyć w okolicy Liska? Najważniejszym punktem jest źródło rzeki Jihlavy (Pramen Jihlavy) u podnóża wzgórza oraz nieczynny, częściowo zatopiony kamieniołom granitu na jego południowo-wschodnim zboczu.

Czy na Lisek można dojechać samochodem? Do wsi Jihlávka tak, dalej prowadzi leśna droga asfaltowa, ale ostatni odcinek do kamieniołomu trzeba przejść pieszo (około 300 m).

Czym jest kamieniołom na zboczu Liska? To dawne, dziś nieczynne wyrobisko granitu i migmatytu o wymiarach około 60 x 20 x 15 m, częściowo zalane wodą, interesujące geologicznie ze względu na widoczną strefę uskokową.