L'Exedra

L'Exedra to rzymskie stanowisko archeologiczne w Castellgalí, w komarce Bages, w prowincji Barcelona.

Co to jest L'Exedra?

Miejsce to zachowuje pozostałości półkolistej sali — po łacinie exedra — wchodzącej niegdyś w skład rzymskiej willi. Pomieszczenia tego typu pełniły funkcję reprezentacyjną: służyły do rozmów, przyjmowania gości albo jako jadalnia (triclinium). Zachowane mury osiągają do 4 metrów wysokości i zbudowane są z kamiennych bloków średniej i małej wielkości. Widoczne jest też nienaruszone okno, zwieńczone łukiem z wypalanej dachówki. Konstrukcję datuje się na przełom II i III wieku n.e., a jej użytkowanie trwało jeszcze w IV wieku. Stanowisko figuruje w Inwentarzu Dziedzictwa Architektonicznego Katalonii, a lokalnie znane jest pod nazwą „Torre dels Moros" (Wieża Maurów).

Gdzie się znajduje?

Ruiny leżą w rejonie Boades, w pobliżu gospodarstw Cal Cadevall i Can Vilaseca, na terenie gminy Castellgalí. Castellgalí leży w komarce Bages, nad rzeką Llobregat, niedaleko Manresy — stolicy regionu.

Jaka jest historia tego miejsca?

Stanowisko po raz pierwszy opisał w 1917 roku historyk Agustí Duran i Sanpere, który podczas wizji lokalnej odnotował „bardzo ważną stację rzymską z dużą ilością materiału ceramicznego". Pierwsze systematyczne wykopaliska prowadzono w latach 1932–1936 pod kierunkiem Valentí Santamarii z ramienia Centre Excursionista de Montserrat. Mniejszy zakres badań przeprowadził w 1978 roku archeolog Miquel Cura, a w latach 1984–1986 teren przebadał Servei d'Arqueologia de Catalunya. Dzięki nieprzerwanemu wykorzystywaniu miejsca na przestrzeni wieków mury przetrwały w stosunkowo dobrym stanie.

Co odkryto podczas wykopalisk?

Prace archeologiczne dostarczyły bogatego materiału: fragmentów ceramiki, mozaik, malowanych tynków, szkła, przedmiotów metalowych i monet. Odnaleziono również ślady wcześniejszego osadnictwa iberyjskiego — silosy oraz greckie czarki jońskie datowane na VI wiek p.n.e. — a także dwa rzymskie piece garncarskie. Znaleziska te świadczą o długiej, wielowarstwowej historii miejsca, sięgającej epoki żelaza i okresu iberyjskiego, jeszcze przed powstaniem rzymskiej willi.

Dlaczego warto odwiedzić L'Exedra?

Dla osób zainteresowanych archeologią rzymską to miejsce daje namacalny kontakt z życiem prowincji Hispania Tarraconensis. Spacer wśród pozostałości sali reprezentacyjnej willi pozwala docenić skalę i rzemiosło rzadko spotykane poza dużymi stanowiskami rzymskimi, a wszystko to w spokojnym krajobrazie komarki Bages.

Najczęstsze pytania

Czym dokładnie jest exedra? W architekturze rzymskiej exedra to półkolista sala lub wnęka o funkcji reprezentacyjnej — miejsce rozmów, przyjmowania gości lub posiłków w obrębie willi.

Z jakiego okresu pochodzi stanowisko w Castellgalí? Konstrukcję datuje się na przełom II i III wieku n.e., a jej użytkowanie trwało jeszcze w IV wieku.

Czy na miejscu odkryto ślady wcześniejszego osadnictwa? Tak — wykopaliska ujawniły pozostałości osadnictwa iberyjskiego, w tym silosy oraz importowane greckie naczynia z VI wieku p.n.e.

Jak nazywa się to miejsce lokalnie? Miejscowa nazwa to „Torre dels Moros", czyli Wieża Maurów.