Lazaret

Grotte du Lazaret (Jaskinia Lazaret) to jedno z najważniejszych europejskich stanowisk prehistorycznych, ukryte w skalnym zboczu góry Mont Boron w Nicei, tuż nad portem, zaledwie kilkadziesiąt metrów od dzisiejszej linii brzegowej. Przez dziesiątki tysięcy lat schronienie to dawało dach nad głową grupom łowców żyjącym na wybrzeżu Morza Śródziemnego na długo przed pojawieniem się człowieka współczesnego.

Kto mieszkał w jaskini Lazaret?

Warstwy osadowe jaskini dokumentują obecność ostatnich europejskich populacji Homo erectus, bliskich już Homo heidelbergensis — form określanych jako „przed-neandertalskie". Znaleziska z Lazaret pokazują moment przejściowy w ewolucji człowieka na kontynencie: populację, która za kilkadziesiąt tysięcy lat da początek neandertalczykom. Wśród odkrytych szczątków ludzkich — zębów i fragmentów czaszek — wyróżnia się kość ciemieniowa dziecka zmarłego w wieku około 9 lat, datowana na około 150–160 tysięcy lat. Obecność zębów należących zarówno do dorosłych mężczyzn i kobiet, jak i dzieci wskazuje, że w jaskini przebywały całe rodziny, a nie tylko pojedynczy myśliwi.

Jak długo trwało zasiedlenie jaskini?

Badania stratygraficzne wyodrębniły w Lazaret ponad dwadzieścia siedem poziomów archeologicznych, odpowiadających kolejnym epizodom zasiedlenia rozłożonym pomiędzy około 190 000 a 130 000 lat temu — czyli w środkowym plejstocenie, w okresie zlodowacenia odpowiadającym szóstemu stadium izotopowemu. To jedna z najdłuższych i najlepiej udokumentowanych sekwencji osadniczych tego okresu w Europie.

Co odkryto w jaskini?

Wykopaliska dostarczyły około stu tysięcy krzemiennych narzędzi — pięściaków, drapaczy i drobnych form używanych do obróbki skór i mięsa — oraz ponad dwadzieścia tysięcy skostniałych fragmentów kości zwierzęcych, głównie jeleni, a także bizonów, nosorożców i mamutów. Ślady palenisk wskazują, że mieszkańcy jaskini opalali ogniska trawą posidonii zbieraną z pobliskiego wybrzeża, a pozostałości tłuszczu zwierzęcego sugerują wędzenie mięsa tuż przy ogniu. Niektóre poziomy zawierają również ułożenia kamieni interpretowane jako pozostałości prostych konstrukcji chroniących przed wiatrem od strony wejścia do jaskini.

Kto odkrył i badał jaskinię?

Pierwszą eksplorację przeprowadził w 1842 roku Alexis Naudot. Systematyczne, naukowe badania rozpoczęły się jednak dopiero w 1962 roku pod kierunkiem prehistoryka Henry'ego de Lumley, który założył na miejscu Laboratorium Prehistorii Lazaret. Prace wykopaliskowe kontynuowano przez kolejne dziesięciolecia, głównie w sezonie letnim, a jaskinia została uznana za monument historique już 21 marca 1963 roku.

Jak zwiedzić Grotte du Lazaret?

Stanowisko, badane naukowo od ponad wieku, zostało udostępnione zwiedzającym w maju 2017 roku jako miejsce edukacyjne poświęcone prehistorii Lazurowego Wybrzeża. Wstęp na teren jest bezpłatny, a zwiedzanie odbywa się w grupach co pół godziny. Dodatkowo organizowane są płatne wizyty z przewodnikiem (od środy do niedzieli, zwykle o 11:00, 14:00 i 16:00) oraz warsztaty edukacyjne dla rodzin i szkół. Jaskinia znajduje się przy 33 bis boulevard Franck Pilatte w Nicei, w dzielnicy portowej, do której łatwo dotrzeć pieszo z centrum miasta lub promenady nadmorskiej.

Najczęstsze pytania

Czy Grotte du Lazaret to to samo co dawny szpital-lazaret? Nie. Nazwa pochodzi od miejsca, w którym się znajduje, ale stanowisko nie ma nic wspólnego z historycznymi lazaretami czy stacjami kwarantanny — to samodzielne stanowisko prehistoryczne badane od XIX wieku.

Ile lat liczy jaskinia jako miejsce zamieszkane przez człowieka? Ślady zasiedlenia obejmują okres od około 190 000 do 130 000 lat temu, co czyni Lazaret jednym z kluczowych stanowisk środkowego plejstocenu w Europie.

Czy wstęp do jaskini jest płatny? Podstawowe zwiedzanie jest bezpłatne; opłata obowiązuje jedynie przy rezerwacji wizyty z przewodnikiem lub warsztatów.

Czy jaskinia nadaje się na wycieczkę z dziećmi? Tak — miejsce oferuje warsztaty rodzinne i szkolne, a ekspozycja została pomyślana jako przystępne wprowadzenie do prehistorii dla różnych grup wiekowych.

Co warto zobaczyć poza samą jaskinią? Lokalizacja przy porcie w Nicei pozwala połączyć wizytę ze spacerem po nabrzeżu i zwiedzaniem starego miasta, oddalonego o kilkanaście minut pieszo.