Lac de Tignes

Lac de Tignes (nazywane też Lac du Chevril) to sztuczne jezioro zaporowe leżące na terenie gminy Tignes w Savoie, w sercu francuskich Alp. Choć wygląda jak górskie jezioro polodowcowe, w rzeczywistości to zbiornik powstały w wyniku spiętrzenia rzeki Isère przez betonową zaporę – i kryje pod swoją taflą historię, która wciąż porusza mieszkańców regionu.

Skąd wzięła się nazwa i gdzie leży jezioro?

Zbiornik znajduje się w dolinie, którą przed laty przecinała Isère, kilka kilometrów poniżej dzisiejszej stacji narciarskiej Tignes. Współrzędne jeziora to około 45,465°N, 6,904°E. W literaturze i na mapach spotyka się obie nazwy – Lac de Tignes i Lac du Chevril – odnoszące się do tego samego akwenu, powstałego wraz z budową zapory noszącej to drugie miano.

Jak powstała zapora i dlaczego wioska musiała zniknąć?

Zaporę zaczęto wznosić w drugiej połowie lat 40. XX wieku, a prace ukończono na przełomie 1952 i 1953 roku. Budowla osiągnęła wysokość ponad 180 metrów, co w chwili oddania do użytku czyniło ją jedną z najwyższych konstrukcji tego typu w Europie. Inwestycja wymagała jednak spiętrzenia wody dokładnie tam, gdzie od wieków stała stara wieś Tignes, licząca kilkaset mieszkańców.

Decyzja o budowie wywołała ostry sprzeciw miejscowej ludności. Mieszkańcy próbowali blokować inwestycję na drodze sądowej, dochodziło też do aktów sabotażu wobec prac budowlanych. Władze ostatecznie przeprowadziły przymusowe wysiedlenie, przeniesiono również cmentarz, a budynki – w tym miejscowy kościół – wysadzono w powietrze, by zapobiec powrotom dawnych mieszkańców do opuszczonych domów. W 1952 roku dolina wraz z resztkami zabudowy zniknęła pod wodą.

Nowe życie dla wysiedlonych

Część dawnych mieszkańców starego Tignes nie poddała się losowi – kilka lat później, w 1956 roku, przy wsparciu państwowych dotacji, założyli nową miejscowość położoną kilka kilometrów wyżej. To właśnie z tej inicjatywy wyrosła dzisiejsza stacja narciarska Tignes, znana obecnie na całym świecie.

Do czego służy zapora dzisiaj?

Zapora Chevril nadal pełni funkcję czysto użytkową – zarządza nią francuski koncern energetyczny EDF, a zgromadzona woda zasila dwie elektrownie wodne zlokalizowane poniżej zbiornika. Łączna moc zainstalowana obu elektrowni sięga kilkuset megawatów, co czyni tę instalację jednym z ważniejszych źródeł energii odnawialnej w regionie.

Kiedy można zobaczyć ruiny starej wioski?

Raz na kilka lub kilkanaście lat, zwykle jesienią lub wiosną, poziom wody w zbiorniku jest celowo obniżany na potrzeby przeglądu technicznego konstrukcji zapory. Wówczas spod tafli wody wyłaniają się pozostałości starego Tignes – fragmenty ulic, stary most na Isère oraz wysadzone niegdyś mury domów i kościoła. Takie zdarzenie przyciąga turystów i mieszkańców regionu, dla których jest to rzadka okazja, by zobaczyć na własne oczy świadectwo dramatycznej historii doliny.

Najczęstsze pytania

Czy Lac de Tignes to jezioro naturalne? Nie – to sztuczny zbiornik zaporowy, powstały w wyniku spiętrzenia rzeki Isère przez zaporę Chevril.

Dlaczego wioska Tignes została zatopiona? Budowa zapory wymagała spiętrzenia wody dokładnie w miejscu, gdzie od pokoleń stała stara wieś. Mimo protestów i prób sądowych mieszkańców, budynki wysadzono, a dolinę zalano w 1952 roku.

Czy da się dziś zobaczyć ruiny starej wioski? Tak, ale tylko wtedy, gdy poziom wody zostaje znacząco obniżony na potrzeby przeglądu zapory – zdarza się to nieregularnie, zwykle raz na kilka–kilkanaście lat.

Do czego służy zapora obecnie? Zapora wraz ze zbiornikiem zasila dwie elektrownie wodne, dostarczając energię elektryczną do sieci regionalnej.

Gdzie dokładnie znajduje się jezioro? W gminie Tignes, w departamencie Savoie, w południowo-wschodniej Francji, w otoczeniu alpejskich szczytów.