La Doma

La Doma to zespół romańsko-gotyckich budowli w la Garriga, w regionie Vallès Oriental w Katalonii — dawny kościół parafialny Sant Esteve, przylegająca do niego domeria oraz cmentarz. Kompleks stoi na niewielkim wzniesieniu nad doliną rzeki Congost i przez wieki był religijnym centrum miasteczka, zanim funkcję tę przejęła nowa świątynia po drugiej stronie rzeki.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa „Doma" pochodzi od łacińskiego słowa „hebdomada", oznaczającego tydzień. Odnosi się ono do tygodniowych dyżurów pełnionych na zmianę przez duchownych obsługujących kościół Sant Esteve de la Doma oraz podlegające mu parafie. Pierwotnie służbę pełniło trzech takich duchownych, tzw. domerów, później ich liczbę ograniczono do dwóch — stąd też funkcjonuje wyjaśnienie wiążące nazwę bezpośrednio z tą instytucją kościelną.

Jak stara jest ta budowla?

Pierwsza pisemna wzmianka o świątyni pojawia się w testamencie hrabiego Miró z Barcelony z 966 roku. Najstarsza zachowana część obecnego budynku to nawa główna, wzniesiona w stylu romańskim w XII wieku — pierwotnie kościół składał się właśnie z jednej takiej nawy. W 1139 roku biskup i kanonicy Barcelony przekazali świątynię klasztorowi w l'Estany, pod którego opieką pozostawała aż do 1592 roku.

Co widać dziś na miejscu?

Z pierwotnej romańskiej budowli zachowała się przede wszystkim zachodnia ściana z charakterystycznym oknem o podwójnym rozglifieniu, fragment ściany północnej oraz wyraźnie ostrołukowe sklepienie kolebkowe. W 1559 i 1561 roku dobudowano gotyckie nawy boczne, poszerzając pierwotny układ przestrzenny kościoła. Do okresu gotyckiego należą również fortyfikacje otaczające budynek — mury z krenelażem i otworami strzelniczymi, świadczące o obronnym charakterze całego założenia. Portal wejściowy, dzieło mistrza Bertrana Felipa, ukończono w 1563 roku. Wewnątrz znajduje się gotycki ołtarz Sant Esteve pochodzący z końca XV wieku, uznawany za najcenniejszy element artystyczny całego kompleksu.

Jaką rolę pełniła świątynia w historii miasta?

Sant Esteve de la Doma było kościołem parafialnym la Garriga aż do 1737 roku, kiedy to po drugiej stronie rzeki Congost konsekrowano nowy, barokowy kościół, przejmujący od tej pory funkcję głównej świątyni miasteczka. Dawny kościół wraz z domerią i cmentarzem pozostał jednak ważnym świadectwem średniowiecznej historii regionu i był w kolejnych latach przedmiotem prac konserwatorskich, w trakcie których odkrywano nowe elementy dawnej architektury.

Najczęstsze pytania

Czy La Doma to jeden budynek, czy zespół obiektów? To zespół złożony z dawnego kościoła parafialnego Sant Esteve, przylegającej domerii oraz cmentarza, otoczony murami obronnymi z okresu gotyckiego.

Od kiedy znane są pierwsze wzmianki o tym miejscu? Najstarszy zachowany dokument wspominający świątynię to testament hrabiego Miró z Barcelony z 966 roku, choć obecna, romańska bryła kościoła pochodzi z XII wieku.

Dlaczego kościół przestał być parafialny? W 1737 roku funkcję głównej świątyni parafialnej przejął nowy, barokowy kościół wzniesiony po drugiej stronie rzeki Congost, a La Doma zachowała status zabytkowego zespołu historycznego.

Co jest najcenniejszym elementem wnętrza? Gotycki ołtarz Sant Esteve z końca XV wieku, uznawany za najważniejsze dzieło sztuki w całym kompleksie.