La Barranca sanatorium

Sanatorium La Barranca to nieistniejący już dziś kompleks szpitalny w górach nad Navacerradą, około 50 km na północny zachód od Madrytu. Przez większą część XX wieku budynek pełnił funkcję ośrodka leczenia gruźlicy, a jego historia dobrze pokazuje, jak zmieniało się podejście do chorób płuc w Hiszpanii.

Kiedy powstało sanatorium i po co?

Budynek wzniesiono w 1941 roku z inicjatywy krajowego urzędu do walki z gruźlicą (Patronato Nacional Antituberculoso). W tamtym okresie gruźlica była jedną z głównych przyczyn zgonów w Hiszpanii, a skutecznych leków jeszcze nie znano – penicylina i streptomycyna trafiły do powszechnego użycia dopiero w kolejnych dekadach. Dlatego lekarze stawiali na tak zwaną kurację klimatyczną: odosobnienie, czyste górskie powietrze i słońce miały wspomagać organizm w walce z chorobą. Sierra de Guadarrama, z suchym klimatem i wysokością ponad 1200 m n.p.m., uchodziła za miejsce wręcz wymarzone do budowy tego typu placówek, a lokalizacja z dala od miejscowości miała chronić zdrową ludność przed zakażeniem.

Jak wyglądał kompleks?

Obiekt stanął na działce liczącej około 3000 m² i składał się z dwóch głównych skrzydeł połączonych częścią centralną, z dobudówkami i piwnicami – łącznie budynek liczył osiem kondygnacji (w tym pięć głównych pięter) i wznosił się na około 36 metrów. Charakterystycznym elementem architektury były duże okna, które miały zapewniać pacjentom jak najwięcej naturalnego światła i świeżego powietrza, zgodnie z ówczesną wiedzą medyczną o leczeniu chorób płuc.

Co się z nim stało, gdy gruźlica przestała być zagrożeniem?

Wraz z upowszechnieniem antybiotyków liczba chorych na gruźlicę w Hiszpanii gwałtownie spadła, a wielkie sanatoria straciły swoją pierwotną funkcję. Budynek w Navacerradzie przekształcono wówczas w szpital psychiatryczny – w tej roli działał jednak stosunkowo krótko, przez około pięć lat, mniej więcej od 1990 do 1995 roku. Ostatecznie placówkę zamknięto w 1995 roku z powodu problemów budżetowych oraz incydentów, które nadszarpnęły jej reputację.

Dlaczego miejsce jest dziś znane?

Po zamknięciu budynek stał opuszczony przez blisko dwie dekady, popadając w ruinę – z czasem zniknęły ścianki działowe, a zostały głównie konstrukcyjne filary. Ten stan, w połączeniu z posępną historią szpitala psychiatrycznego, sprawił, że miejsce zyskało w regionie reputację miejsca nawiedzonego – krążyły opowieści o dziwnych dźwiękach i głosach, a ruiny stały się celem wypraw miłośników eksploracji opuszczonych budynków.

Czy można je dziś zwiedzić?

Nie – budynku już nie ma. Ze względu na zły stan techniczny i położenie w granicach Parku Narodowego Sierra de Guadarrama władze zdecydowały o jego rozbiórce; prace warte około 3,5 miliona euro prowadzono metodą mechaniczną, bez użycia materiałów wybuchowych, a rozłożono je na około dziewięć miesięcy, zaczynając na przełomie 2023 i 2024 roku. Celem było przywrócenie terenu naturze. Osoby wybierające się dziś w okolice Navacerrady mogą liczyć na widoki górskie i szlaki w Sierra de Guadarrama, ale samego budynku sanatorium już nie zobaczą – warto o tym pamiętać, planując wycieczkę śladami historii tego miejsca.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajdowało się Sanatorium La Barranca? W górach nad Navacerradą, w Sierra de Guadarrama, około 50 km od Madrytu, na wysokości ponad 1200 m n.p.m.

Kiedy zbudowano sanatorium? W 1941 roku, jako ośrodek leczenia gruźlicy prowadzony przez krajowy urząd antygruźliczy.

Czy budynek nadal stoi? Nie. Ze względu na zły stan i położenie w parku narodowym został rozebrany w latach 2023–2024.

Dlaczego miejsce nazywano nawiedzonym? Po latach opuszczenia i wcześniejszym krótkim okresie funkcjonowania jako szpital psychiatryczny (1990–1995) wokół ruin narosły lokalne legendy o niewyjaśnionych zjawiskach.