Kutjevo Abbey

Opactwo Kutjevo to średniowieczny klasztor cystersów położony w chorwackiej Slawonii, w miejscowości Grad Kutjevo, około 23 km na północny wschód od Požegi. Znane również pod łacińską nazwą Vallis honesta de Gotho lub po prostu Gotó, stanowi jedno z najważniejszych świadectw obecności zakonu cysterskiego na ziemiach dzisiejszej Chorwacji, a jego historia od blisko ośmiu wieków splata się z tradycją winiarską regionu.

Jak powstało opactwo?

Klasztor założono w 1232 roku jako filię węgierskiego opactwa Zirc, wchodzącego w skład filiacji Clairvaux. Cystersi sprowadzeni na te tereny szybko dostrzegli potencjał okolicznych wzgórz i rozpoczęli zakładanie winnic. To właśnie mnisi wprowadzili tu zaawansowane jak na tamte czasy metody uprawy winorośli oraz produkcji wina, kładąc fundamenty pod tradycję, która przetrwała do dziś niemal nieprzerwanie. Piwnice wykute wówczas w skale są dziś uznawane za jedne z najstarszych czynnych piwnic winiarskich w tej części Europy.

Co się stało po najazdach tureckich?

Po ataku wojsk osmańskich w 1521 lub 1529 roku życie zakonne w opactwie zostało przerwane, a sam kompleks uległ zniszczeniu. Budynki klasztorne popadły w ruinę w okresie osmańskiej obecności na tym obszarze. Sytuacja zmieniła się dopiero w 1689 roku, gdy cesarz Leopold I nadał dawne dobra klasztorne Ivanowi Babiciowi, kanonikowi z Zagrzebia, przyznając mu tytuł opata tytularnego. W 1698 roku majątek przeszedł w ręce jezuitów, którzy zarządzali nim aż do 1773 roku, kiedy papież rozwiązał ich zakon. To właśnie jezuici wznieśli w XVIII wieku na fundamentach dawnego klasztoru cysterskiego nowy zespół budynków, który w dużej mierze zachował się do naszych czasów i dziś tworzy rdzeń zabudowań opactwa.

Co warto zobaczyć podczas wizyty?

Współczesne Kutjevo to przede wszystkim opowieść o winie. W dawnych piwnicach klasztornych działa dziś winnica kontynuująca tradycję zapoczątkowaną przez cystersów, a zwiedzający mogą przejść przez kamienne korytarze, zobaczyć część produkcyjną oraz tak zwaną piwnicę archiwalną, w której przechowywane są dziesiątki tysięcy butelek win rocznikowych — to jedna z najbogatszych kolekcji tego typu w Chorwacji. Wśród najstarszych eksponatów znajduje się butelka białego wina pochodząca z 1947 roku. Wizytę warto połączyć z degustacją, która pozwala poczuć klimat miejsca łączącego sakralną przeszłość z żywą do dziś działalnością winiarską. Najlepszą porą na przyjazd jest okres od maja do października, gdy pogoda sprzyja spacerom po okolicznych wzgórzach obsadzonych winoroślą, a organizowane są też lokalne wydarzenia związane z winem. Do Kutjeva najwygodniej dojechać samochodem, na przykład z Zagrzebia lub Osijeku.

Najczęstsze pytania

Czy opactwo funkcjonuje obecnie jako klasztor? Nie. Od czasu kasaty zakonu jezuitów w 1773 roku teren nie pełni funkcji religijnych ani klasztornych. W 1882 roku posiadłość nabyli Vjenceslav Turković i Franjo Türk, którzy rozwinęli tu na dużą skalę produkcję wina, a po II wojnie światowej działalność kontynuowano jako państwowe przedsiębiorstwo winiarskie.

Czym słynie to miejsce dzisiaj? Kutjevo jest dziś przede wszystkim marką winiarską znaną w całej Chorwacji. Piwnice założone przez cystersów uchodzą za jedne z najstarszych na kontynencie, a tradycja nieprzerwanej produkcji wina trwa od XIII wieku.

Czy można zwiedzać piwnice i skosztować lokalnych win? Tak, teren dawnego opactwa udostępniony jest do zwiedzania z przewodnikiem, a wizytę można połączyć z degustacją win produkowanych na miejscu, w tym rezerw z archiwalnej kolekcji.

Jak dojechać do Kutjeva? Miejscowość leży w Slawonii, niedaleko Požegi, a najwygodniejszym sposobem dotarcia na miejsce jest samochód — zarówno z Zagrzebia, jak i z Osijeku.