Kutiny

Kutiny to niewielki, ale przyrodniczo cenny rezerwat przyrody położony na południowy zachód od wsi Hlavatce, w powiecie Tábor, w kraju południowoczeskim. Obszar leży około 600 metrów na zachód od drogi łączącej Hlavatce ze Svinkami, na północnym brzegu stawu Nový rybník, na wysokości 449–452 m n.p.m.

Jak duży jest rezerwat i kiedy powstał?

Chroniony teren zajmuje zaledwie 0,75 hektara — pierwotnie, w momencie ogłoszenia, było to 0,7988 ha, jednak w 2011 roku powierzchnia została skorygowana. Rezerwat ustanowiono 21 listopada 1996 roku rozporządzeniem Urzędu Powiatowego w Táborze (nr 7/1996), a przepisy weszły w życie 10 grudnia tego samego roku. Ponowne, uaktualnione ogłoszenie ochrony miało miejsce 13 kwietnia 2011 roku, tym razem z inicjatywy Urzędu Kraju Południowoczeskiego.

Co można tu zobaczyć — jaki to typ krajobrazu?

Kutiny to bezleśne łąki o charakterze wilgotnym do naprzemiennie wilgotnego, częściowo graniczące z podmokłymi terenami przy brzegu stawu. Około 80% powierzchni zajmują łąki wilgotne należące do zespołów roślinnych z klas Molinion i Calthion — czyli łąk trzęślicowych i łąk ostrożeniowych, typowych dla wilgotnych siedlisk środkowej Europy.

Podłoże geologiczne budują skały metamorficzne — parauła. Na nich zalegają plejstoceńskie piaszczyste gliny oraz osady deluwialno-fluwialne, a w obniżeniach odwadniających występują holoceńskie osady koluwialne. Gleby mają charakter glejowy i pseudoglejowy, co sprzyja utrzymywaniu wilgoci.

Jakie rośliny i zwierzęta żyją w rezerwacie?

Badania botaniczne z 2005 roku wykazały tu obecność goryczki wąskolistnej (Gentiana pneumonanthe) — naliczono około 50 kwitnących osobników — a także kosaćca syberyjskiego (Iris sibirica) oraz kukułki majowej (Dactylorhiza majalis, około 20 okazów). Rosną tu również gwiazdnica błotna (Stellaria palustris) oraz liczne gatunki turzyc i inne rośliny typowe dla wilgotnych łąk.

Wśród zwierząt odnotowano ropuchę szarą (Bufo bufo), jaszczurkę żyworodną (Zootoca vivipara) i zaskrońca zwyczajnego (Natrix natrix). Na łąkach obserwowano również modraszka telejusa (Maculinea alcon), motyla związanego z wilgotnymi siedliskami, a w okolicy pojawia się jaskółka dymówka (Hirundo rustica), choć nie zakłada tu gniazd.

Jaka jest historia tego miejsca?

Łąka była przez wieki intensywnie wykorzystywana gospodarczo — wypasano na niej zwierzęta i pozyskiwano siano, a teren przecinały płytkie rowy melioracyjne. W XX wieku intensyfikacja rolnictwa na okolicznych polach doprowadziła do eutrofizacji i degradacji siedliska, a dodatkowym zagrożeniem stała się ekspansja trzcinnika piaskowego (Calamagrostis epigejos), gatunku inwazyjnego wypierającego rodzimą roślinność łąkową.

Jak dziś chroni się ten teren?

Współczesne zarządzanie rezerwatem opiera się przede wszystkim na ekstensywnym wypasie, uznawanym za najlepszy sposób utrzymania wilgotnych łąk w dobrym stanie i zapobiegania ich zarastaniu przez krzewy oraz gatunki inwazyjne.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się rezerwat Kutiny? Na południowy zachód od wsi Hlavatce, w powiecie Tábor, około 600 m na zachód od drogi do Svinek, nad stawem Nový rybník.

Jak duży jest rezerwat? Zajmuje 0,75 hektara.

Kiedy ustanowiono ochronę? 21 listopada 1996 roku, z ponownym, zaktualizowanym ogłoszeniem w 2011 roku.

Jakie gatunki są tu najcenniejsze? Goryczka wąskolistna, kosaciec syberyjski i kukułka majowa wśród roślin oraz modraszek telejus wśród owadów.