Kruščica

Jezero Kruščica to sztuczny zbiornik wodny w Gornjim Kosinju, w samym sercu Liki, otoczony wzgórzami i lasami Parku Prirode Velebit w tle. Powstało w latach 60. XX wieku po spiętrzeniu rzeki Like wysoką na osiemdziesiąt metrów zaporą, wybudowaną na potrzeby elektrowni wodnych Senj i Sklope. Pod jego taflą spoczywa zatopiona wieś Kruščica, od której zbiornik wziął nazwę, wraz z fundamentami kościoła św. Ilii.

Jak dotrzeć do jeziora Kruščica?

Gornji Kosinj leży przy drodze łączącej Gospić z Perušiciem, w Kotlinie Kosinjskiej, administracyjnie na granicy tych dwóch gmin w żupanii licko-seńskiej. Dojazd samochodem od strony Gospicia zajmuje kilkanaście minut. Do brzegów zbiornika prowadzą również szlaki piesze — jeden z popularniejszych startuje z Kaluđerovca, drugi z wioski Vaganac.

Co warto zobaczyć nad jeziorem?

Zbiornik zajmuje powierzchnię niemal 4 kilometrów kwadratowych i leży na wysokości 554 metrów nad poziomem morza, w krasowym terenie typowym dla Kotliny Kosinjskiej — z licznymi ponorami i okresowo znikającą wodą w korytach rzeki Like. Najbardziej niezwykłym zjawiskiem jest cykliczne opróżnianie zbiornika, które zdarza się średnio raz na dekadę. Wtedy z toni wyłaniają się ruiny zatopionej wsi — fundamenty domów, dawne drogi i pozostałości kościoła św. Ilii, tworząc widok porównywany do prawdziwej podwodnej archeologii. Nawet bez takiego opróżnienia latem, przy niskim stanie wody, część konstrukcji bywa widoczna przy brzegach.

Co można robić nad jeziorem Kruščica?

To popularne miejsce wśród wędkarzy — łowi się tu m.in. pstrąga i inne gatunki typowe dla krasowych wód Liki. Zbiornik nadaje się też do kajakarstwa i spływów kanu, a spokojna, otoczona zielenią sceneria przyciąga amatorów fotografii krajobrazowej. Trasa spływu rzeką Liką prowadzi właśnie przez ten akwen, łącząc go z kanionem rzeki poniżej zapory.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą na odwiedziny są miesiące letnie, gdy poziom wody bywa niższy i łatwiej dostrzec ślady zatopionej wsi, a temperatura sprzyja kajakarstwu i wędkowaniu. Wiosną i jesienią jezioro zachwyca spokojem i barwami otaczających je wzgórz, choć dostęp do niektórych odcinków brzegu może być trudniejszy.

Najczęstsze pytania

Czy jezioro Kruščica jest naturalne? Nie — to sztuczny zbiornik retencyjny powstały po spiętrzeniu rzeki Like zaporą wybudowaną w latach 60. XX wieku na potrzeby elektrowni wodnych.

Dlaczego czasem znika woda w jeziorze? Teren Kotliny Kosinjskiej jest silnie skrasowiały, dlatego woda okresowo ucieka podziemnymi kanałami. Raz na około dziesięć lat zbiornik jest celowo lub naturalnie opróżniany, odsłaniając ruiny zatopionej wsi.

Co znajduje się na dnie jeziora? Fundamenty wsi Kruščica, w tym pozostałości kościoła św. Ilii, domów i dawnych dróg, zatopionych podczas budowy zapory.

Czy można tam łowić ryby? Tak, zbiornik jest popularnym łowiskiem wędkarskim w regionie Liki, dostępnym m.in. dla wędkarzy zrzeszonych w lokalnych towarzystwach sportowo-rybackich.