Kotýz

Kotýz to narodowy pomnik przyrody położony w gminie Tmaň, w południowo-zachodniej części obszaru chronionego krajobrazu Český kras, około 4 km na południowy zachód od Berouna i niespełna 1 km na zachód od jaskiń w Koněprusach. Obszar o powierzchni 31 hektarów, w tym niemal 6 hektarów lasu naturalnego, chroniony jest od 1986 roku ze względu na wyjątkowe bogactwo zjawisk krasowych oraz rzadkie zbiorowiska roślinne i zwierzęce.

Co znajdziemy w rezerwacie?

Kotýz to strome skalne wzniesienie zbudowane z wapieni syluru i dewonu, wznoszące się na wysokości 340–430 m n.p.m. na granicy katastralnej wsi Koněprusy i Tmaň. Skały poprzecinane są jaskiniami krasowymi, z których najbardziej znana jest Brána Axamitova (Brama Axamitowa) – jedna z dwóch naturalnych skalnych mostów w rezerwacie. Drugim jest Jelínkův most. Archeologicznie istotna pozostaje Děravá jeskyně (Dziurawa Jaskinia), gdzie odnaleziono ślady osadnictwa.

Jakie ślady dawnego osadnictwa zachowały się na Kotýzu?

Teren był zasiedlany od paleolitu, przez późną epokę brązu i okres halsztacki, aż po wczesne średniowiecze. Na wzniesieniu zwanym Na Hradě zachowały się pozostałości grodziska obronnego – śladu dawnej fortyfikacji, która wykorzystywała naturalne walory obronne skalistego terenu.

Co decyduje o przyrodniczej wartości tego miejsca?

Ochronie podlegają przede wszystkim zjawiska krasowe oraz fragmenty ciepłolubnych zarośli sosnowych, a także lasów dębowo-grabowych z domieszką dereniu. Skaliste, ciepłe i suche siedliska sprzyjają rozwojowi bogatej fauny bezkręgowców związanych ze środowiskami kserotermicznymi. Badania mykologiczne wykazały obecność 125 gatunków grzybów wielkoowocnikowych, z czego 6 znalazło się na Czerwonej Liście Grzybów Republiki Czeskiej, w tym gatunki krytycznie zagrożone, jak mleczaj krwistoczerwony (Lactarius sanguifluus).

Jak zwiedzić Kotýz?

Przez teren rezerwatu prowadzi ścieżka przyrodnicza, która pozwala poznać zarówno geologiczne osobliwości – skalne mosty i jaskinie – jak i ślady wielotysiącletniej obecności człowieka na tym wzgórzu. To miejsce łączące walory geologiczne, archeologiczne i przyrodnicze w kompaktowej, łatwo dostępnej formie, blisko popularnych jaskiń w Koněprusach.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Kotýz? W gminach Koněprusy i Tmaň, w powiecie Beroun, około 4 km na południowy zachód od Berouna, w granicach obszaru chronionego krajobrazu Český kras.

Kiedy utworzono rezerwat? Narodowy pomnik przyrody Kotýz został ustanowiony w 1986 roku.

Jaka jest powierzchnia chronionego obszaru? Rezerwat zajmuje 31 hektarów, z czego blisko 6 hektarów stanowi las naturalny.

Co warto zobaczyć na miejscu? Skalne mosty Brána Axamitova i Jelínkův most, Děravą jeskyni oraz pozostałości grodziska na wzniesieniu Na Hradě.

Czy w Kotýzu można spotkać rzadkie gatunki? Tak – teren jest ważnym siedliskiem ciepłolubnych bezkręgowców oraz rzadkich grzybów, w tym gatunków z Czerwonej Listy Grzybów Republiki Czeskiej.