Kotouč

Kotouč to wapienne wzgórze wznoszące się tuż nad Štramberkiem, w powiecie Nový Jičín w kraju morawsko-śląskim. Szczyt, dziś liczący około 517 metrów n.p.m. (pierwotnie sięgał niemal 539 m, zanim jego wierzchołek „ścięła” wieloletnia eksploatacja kamieniołomu), jest jednym z najbardziej charakterystycznych punktów w okolicy i celem wycieczek łączących krajobraz, geologię i historię.

Jak dotrzeć na Kotouč?

Wzgórze wznosi się na południowo-wschodnim skraju Štramberka, więc najwygodniej wyruszyć pieszo prosto z rynku miasteczka. Ze Štramberka prowadzi znakowany czerwony szlak, który wspina się zboczem w stronę jaskini Šipka i dalej na Lašská ścieżkę edukacyjną okrążającą wzgórze. Trasa nie wymaga specjalnego przygotowania – to spacer w umiarkowanym terenie, zajmujący zwykle od 30 do 60 minut w jedną stronę, w zależności od wybranego wariantu. Dla zmotoryzowanych najbliższe parkingi znajdują się przy podnóżu wzgórza w Štramberku, skąd dalej idzie się już pieszo.

Co zobaczysz na miejscu?

Południowo-wschodnie zbocze Kotouča zajmuje rozległy, wciąż częściowo czynny kamieniołom wapienia – jeden z najstarszych i niegdyś największych w dawnej monarchii austro-węgierskiej. Otworzyli go w 1881 roku bracia Guttmannowie z Wiednia, a wydobycie osiągnęło szczyt w 1967 roku, gdy wywieziono stąd ponad 2,2 miliona ton skały. Dziś ściany łomu, sięgające ponad 20 metrów wysokości, wykorzystują wspinacze – to jedno z popularniejszych miejsc treningowych w regionie.

Na zboczu wzgórza znajduje się też jaskinia Šipka, chroniona jako pomnik przyrody. To tu w 1880 roku archeolog Karel Jaroslav Maška odkrył szczękę neandertalczyka wraz z licznymi kośćmi zwierząt z epoki lodowcowej – jedno z ważniejszych znalezisk tego typu w Europie Środkowej. Wapienne rumowiska i suche, nasłonecznione zbocza Kotouča tworzą też unikalne siedlisko stepowe, w którym przetrwały rzadkie gatunki roślin i owadów przystosowanych do suszy i wysokich temperatur.

Z wyższych partii wzgórza oraz z krawędzi kamieniołomu rozciąga się widok na dachy Štramberka z charakterystyczną wieżą Trúba, a w pogodne dni także na pierwsze grzbiety Beskidów.

Skąd wzięła się nazwa i legenda?

Kotouč należy – obok Radhoště, Praděd i Hostýna – do czwórki „świętych” morawskich wzgórz, z którymi wiążą się dawne ludowe podania. Według jednej z legend nazwę wzgórzu nadał czarodziej imieniem Kotouč, główny bohater lokalnych opowieści przekazywanych z pokolenia na pokolenie. W średniowieczu miejsce miało też znaczenie strategiczne – stała tu wieża strażnicza z połowy XII wieku oraz dwie niewielkie warownie z połowy XIII wieku, strzegące dostępu do okolicy.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą jest wiosna i jesień, gdy temperatury sprzyjają dłuższym spacerom, a widoczność z górnych partii wzgórza jest najlepsza. Latem warto wybrać się wcześnie rano, zanim nasłonecznione, kamieniste zbocza się rozgrzeją. Trasa jest dostępna praktycznie cały rok, choć zimą warto liczyć się ze śliskimi odcinkami na ścieżkach.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzać kamieniołom Kotouč? Czynna część łomu pozostaje zamknięta dla zwiedzających ze względów bezpieczeństwa, ale jego krawędzie i punkty widokowe są dostępne ze znakowanych szlaków.

Czy jaskinia Šipka jest otwarta dla turystów? Wnętrze jaskini nie jest udostępnione do zwiedzania, można jednak podejść do jej wejścia i zapoznać się z historią odkrycia na tablicach informacyjnych.

Ile trwa wejście na Kotouč? W zależności od trasy i tempa, spacer ze Štramberka na wzgórze i z powrotem zajmuje zwykle 1–2 godziny.

Czy trasa nadaje się dla dzieci? Tak, główne szlaki są łatwe technicznie, warto jednak pilnować dzieci w pobliżu krawędzi kamieniołomu.