Koševac

Koševac to zalesione wzgórze w paśmie Bilogory, tuż przy wsi Gornji Mosti w północnej Chorwacji, znane przede wszystkim z charakterystycznej ceglanej wieży geodezyjnej ukrytej wśród drzew na szczycie.

Co zobaczysz na miejscu?

Główną atrakcją Koševca jest murowana, wydłużona piramida-wieża o wysokości około 15 metrów, wzniesiona jeszcze za czasów monarchii austro-węgierskiej. Budowla pełniła funkcję punktu triangulacyjnego najwyższego rzędu – jednego z 77 tego typu obiektów rozmieszczonych niegdyś na terenie dawnego państwa. Geodeci wykorzystywali ją jako stały punkt odniesienia przy pomiarach teodolitowych, na podstawie których powstawały mapy katastralne i topograficzne całego regionu. Sam punkt trygonometryczny nosi nazwę Koševac i znajduje się na wysokości około 296 m n.p.m. Dziś wieża stoi opuszczona, w dużej mierze zasłonięta przez koronę drzew, jednak wciąż można ją odnaleźć i obejrzeć z bliska – dla miłośników historii kartografii to prawdziwa gratka.

Jak dotrzeć?

Koševac leży około 3,5 km na północny wschód od wsi Gornji Mosti, w gęsto zalesionej części Bilogory. Wzgórze znajduje się przy szlaku leśnym prowadzącym w kierunku Novigradu i Stankovego vrhu – najwyższego punktu Bilogory. Najwygodniej dotrzeć tu pieszo lub rowerem leśnymi drogami, wychodząc właśnie z Gornjih Mosti. Okolica jest popularna wśród lokalnych spacerowiczów i geocacherów, którzy w pobliżu ukryli skrzynkę na skrzyżowaniu szlaków znanym jako Koševac križanje.

Kiedy przyjechać?

Ze względu na gęsty las najlepszą porą na odwiedziny jest wiosna i jesień, kiedy widoczność między drzewami jest lepsza, a temperatura sprzyja dłuższym spacerom. Latem gęstwina liści niemal całkowicie zasłania wieżę, zimą z kolei leśne ścieżki bywają błotniste i śliskie, dlatego warto zabrać odpowiednie obuwie.

Dlaczego warto?

Koševac to cel dla osób, które cenią nietypowe, historyczne miejsca z dala od tłumów. Piramida geodezyjna przypomina o czasach, gdy dokładne mapy powstawały ręcznie, metodą triangulacji, a pomiary z takich punktów przez dekady miały status tajemnicy wojskowej – dopiero w latach 80. XX wieku zostały upublicznione. To rzadki przykład inżynierii pomiarowej sprzed ponad wieku, który przetrwał do dziś w niemal niezmienionej formie.

Najczęstsze pytania

Czym jest wieża na Koševcu? To murowana piramida-wieża o wysokości ok. 15 m, wybudowana jako punkt triangulacyjny najwyższego rzędu w czasach austro-węgierskich, wykorzystywana do tworzenia map katastralnych i topograficznych.

Jak daleko jest Koševac od Gornjih Mosti? Wzgórze leży około 3,5 km na północny wschód od wsi, w obrębie leśnego pasma Bilogory.

Czy wieżę można zwiedzać? Tak, choć jest opuszczona i częściowo zasłonięta przez las – można podejść do niej i obejrzeć z zewnątrz, wewnątrz nie ma zorganizowanej trasy zwiedzania.

Czy w okolicy są inne atrakcje? Tak, niedaleko znajduje się Stankov vrh, najwyższy punkt Bilogory, a szlak leśny łączy okolicę z Novigradom.