Kościół śś. Piotra i Pawła w Tanvaldzie

Kościół śś. Piotra i Pawła to rzymskokatolicki kościół parafialny stojący w Horním Tanvaldzie, dzielnicy czeskiego miasta Tanvald w Kraju Libereckim, tuż przy granicy z Polską. Świątynia od ponad dwustu lat jest duchowym centrum lokalnej parafii, choć dziś ze względu na swoje położenie z dala od dzisiejszego centrum miasta pełni głównie funkcję kościoła cmentarnego.

Jak dotrzeć?

Kościół znajduje się w Horním Tanvaldzie, na uboczu głównej zabudowy Tanvaldu, więc najwygodniej dojechać samochodem lub dojść pieszo od centrum miasta – spacer zajmuje kilkanaście minut. Współrzędne obiektu to 50.738561, 15.278528, co ułatwia nawigację GPS. Tanvald leży w Górach Izerskich, około godziny jazdy od Jelenie Góry po polskiej stronie granicy, więc miejsce to dobrze wpisuje się w trasę wycieczki po pograniczu polsko-czeskim.

Jaka jest historia kościoła?

Budowę świątyni rozpoczęto w 1787 roku – kamień węgielny położono 8 marca tego roku – a już 28 września 1789 roku kościół konsekrował ksiądz Josef Ultschem. Powstał w stylu rokokowym, a pieniądze na jego wzniesienie zebrali sami mieszkańcy okolicznych osad poprzez składki i darowizny. Początkowo teren podlegał pod opiekę duszpasterską parafii w Smržovce. Dopiero w 1835 roku wybudowano przy kościele plebanię, a 1 stycznia 1838 roku ksiądz Josef Feit został pierwszym stałym administratorem duszpasterskim tego miejsca. W tym samym roku założono i poświęcono przykościelny cmentarz. Ranga Horního Tanvaldu wzrosła w 1851 roku, kiedy miejscowość otrzymała status samodzielnej parafii, a ksiądz Feit został jej pierwszym proboszczem.

Pod koniec XIX wieku, sto lat po pierwotnej budowie, kościół przeszedł gruntowną przebudowę. Od 1880 roku mieszkańcy postanowili własnym kosztem wznieść większą i okazalszą świątynię w miejscu dotychczasowej, a prace przebudowy w latach 1889–1890 nadały budynkowi obecny, neorenesansowy wygląd wraz z charakterystyczną wieżą zwieńczoną piramidalnym hełmem.

Co zobaczysz na miejscu?

Kościół to jednonawowa budowla z lekko wypukłymi ścianami bocznymi, prostokątnym prezbiterium z zakrystią ustawioną na jego osi oraz fasadową wieżą wykończoną boniowaniem imitującym ciosany kamień. Bryła nosi ślady dwóch epok budowlanych – rokokowego początku i neorenesansowej przebudowy – co czyni ją ciekawym przykładem przekształceń wiejskiej architektury sakralnej na przestrzeni XIX wieku. W ostatnich latach dach kościoła był w bardzo złym stanie i groził zawaleniem; dzięki wieloletnim staraniom parafii i wsparciu darczyńców udało się przeprowadzić niezbędny remont więźby dachowej, ratując budynek przed katastrofą budowlaną.

Obok kościoła rozciąga się stary cmentarz pochodzący jeszcze z okresu wojen prusko-austriackich i I wojny światowej. Znajduje się na nim między innymi pomnik niemieckiego poety Theodora Körnera z 1913 roku, co stanowi dodatkowy, historyczny akcent tego miejsca.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ jest to czynny kościół parafialny, najlepszą okazją do zwiedzenia wnętrza bywają msze niedzielne oraz wydarzenia otwarte dla zwiedzających, takie jak Noc Kościołów, organizowana cyklicznie w wielu czeskich parafiach. Poza tymi terminami warto zaplanować wizytę w ciągu dnia, kiedy dobre światło pozwala docenić bryłę budynku i otaczający go stary cmentarz.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi kościół? W Horním Tanvaldzie, części miasta Tanvald w Kraju Libereckim, w pobliżu granicy z Polską.

Ile lat ma świątynia? Pierwotny kościół wzniesiono w latach 1787–1789, ale obecny, neorenesansowy wygląd zawdzięcza przebudowie z lat 1889–1890.

Czy można zwiedzić wnętrze? Jako czynny kościół parafialny jest dostępny głównie podczas nabożeństw i okazjonalnych wydarzeń otwartych, takich jak Noc Kościołów.

Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Przykościelny, zabytkowy cmentarz z okresu wojen prusko-austriackich i I wojny światowej, z pomnikiem poety Theodora Körnera.