Kościół Bożego Ciała w Gutach

Kościół Bożego Ciała w Gutach to drewniana świątynia w Gutach, dzielnicy Trzyńca, w kraju morawsko-śląskim po czeskiej stronie Zaolzia. Choć obecna bryła pochodzi z 2021 roku, budynek jest wierną repliką jednego z najstarszych drewnianych kościołów w regionie, zniszczonego w pożarze w 2017 roku. To miejsce łączy w sobie ponad 450 lat historii Cieszyna Śląska i dramatyczną opowieść o odbudowie po tragedii.

Jaka jest historia kościoła?

Świątynię wzniesiono około 1563 roku z inicjatywy miejscowych ewangelików. W 1654 roku, w ramach kontrreformacji, kościół odebrano luteranom, a 8 marca 1661 roku poświęcił go biskup krakowski Mikołaj Oborski. W 1781 roku cieśle Jan Molin i Jan Duława dobudowali wieżę, a w 1863 roku kościół podmurowano kamiennym fundamentem. Kolejny remont przeprowadzono w 1877 roku, a szeroko zakrojoną konserwację zabytku w latach 2011–2012. Budowla była filialnym kościołem parafii św. Michała Archanioła w Trzycieżu i przez dekady uchodziła za jeden z najcenniejszych zabytków drewnianej architektury sakralnej na Zaolziu.

Co stało się w 2017 roku?

W nocy z 1 na 2 sierpnia 2017 roku kościół doszczętnie spłonął w wyniku podpalenia. Do akcji gaśniczej wyjechało dziesięć zastępów straży pożarnej, jednak nie udało się uratować drewnianej konstrukcji ani jej wyposażenia, w tym XVI-wiecznego ołtarza z obrazem Ostatniej Wieczerzy z 1592 roku i dzwonów, z których najstarszy pochodził z 1565 roku. Sprawców pożaru ustalono i skazano – trzech oskarżonych otrzymało wyroki od 3,5 roku (sprawca nieletni w chwili czynu) do 8 i 9 lat pozbawienia wolności.

Jak wyglądała odbudowa?

Prace nad repliką kościoła ruszyły w lipcu 2020 roku. Cieśle wykorzystali około 350 metrów sześciennych drewna jodłowego oraz dodatkowe drewno na gonty pokrywające dach i ściany, odtwarzając zrębową konstrukcję z bali o grubości sięgającej 0,6 metra. Odbudowany kościół poświęcono 6 czerwca 2021 roku. Nowa świątynia zachowuje proporcje i gotycko-renesansowy charakter poprzedniczki: nawa mierzy około 7 na 7,8 metra, prezbiterium 5,5 na 5,4 metra przy wysokości sklepienia 6,8 metra, a kwadratowa w podstawie wieża o boku 7,9 metra wznosi się na wysokość 15,6 metra.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Odbudowany kościół w Gutach pozwala zobaczyć, jak dawniej budowano świątynie techniką zrębową, bez użycia gwoździ w konstrukcji nośnej, z charakterystycznym gontowym poszyciem dachu i ścian. Dla odwiedzających to również okazja, by poznać historię Zaolzia – regionu o silnie mieszanej polsko-czeskiej tożsamości – oraz dramat i determinację lokalnej społeczności, która w ciągu kilku lat od pożaru przywróciła zabytek niemal w oryginalnym kształcie.

Najczęstsze pytania

Czy to jest oryginalny XVI-wieczny kościół? Nie. Oryginalna świątynia z około 1563 roku spłonęła doszczętnie w pożarze w nocy z 1 na 2 sierpnia 2017 roku. To, co stoi obecnie, jest wierną repliką zbudowaną w latach 2020–2021.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? W Gutach, dzielnicy administracyjnej Trzyńca, w kraju morawsko-śląskim w Czechach, blisko granicy z Polską.

Czy sprawcy pożaru zostali ukarani? Tak. Trzech sprawców podpalenia skazano na kary od 3,5 do 9 lat pozbawienia wolności.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje kościół? Gotycko-renesansowy, typowy dla drewnianego budownictwa sakralnego dawnego Śląska Cieszyńskiego, z konstrukcją zrębową i gontowym pokryciem dachu.