Koloděje chateau

Zámek Koloděje to niewielka, ale historycznie ciekawa rezydencja we wschodniej części Pragi, w dzielnicy Koloděje (Praha 9-Koloděje). Leży w spokojnej okolicy, wśród zieleni, przy trasie, która od średniowiecza łączyła Pragę z Moraw­ami. Dziś budynek nie jest typową atrakcją turystyczną nastawioną na masowy ruch — od dziesięcioleci pełni funkcje związane z administracją państwową — ale jego architektura i burzliwa historia zasługują na uwagę każdego, kto interesuje się dziejami Pragi poza centrum.

Jak zaczęła się historia tego miejsca?

Pierwsze wzmianki pisane o Kolodějach pochodzą już z XIII wieku, gdy w 1230 roku ukształtował się tak zwany "szlak morawski" prowadzący z Pragi na wschód — osada leżała właśnie przy tej trasie. Sama siedziba obronna w Kolodějach jest po raz pierwszy wymieniana w 1346 roku jako gródek (tvrz). Wkrótce potem majątek trafił w ręce Karola IV, co od razu nadało miejscu pewne znaczenie w sieci posiadłości królewskich wokół Pragi.

Jak gródek zmienił się w renesansowy zamek?

W drugiej połowie XVI wieku pierwotna średniowieczna tvrz została przebudowana na renesansowy zamek. Co ważne, przebudowa nie zatarła całkowicie starszej substancji — zachowała się charakterystyczna, wysoka okrągła wieża, która nadal dominowała nad okolicą i podkreślała eksponowane położenie budowli nad doliną. W 1623 roku majątek został skonfiskowany i przeszedł na własność rodu Liechtensteinów, którzy pozostali związani z Kolodějami na kolejne stulecia.

Co przetrwało wojnę trzydziestoletnią i kolejne przebudowy?

Wojna trzydziestoletnia nie oszczędziła zamku — budynek został poważnie uszkodzony. Odbudowa i przebudowa w latach 1706–1712 nadała mu już barokowy charakter. Kolejna, gruntowna zmiana nastąpiła na początku XIX wieku: w latach 1802–1810 z inicjatywy Liechtensteinów przeprowadzono klasycystyczną przebudowę, w trakcie której rozebrano dawną wieżę — tę samą, renesansową, a wcześniej średniowieczną, która przez wieki była wizytówką budowli. To właśnie ta przebudowa ukształtowała klasycystyczny wygląd zamku, jaki w dużej mierze znamy dziś.

Jaką rolę odegrał zamek w historii niepodległej Czechosłowacji?

Najbardziej znany epizod nowożytnej historii Kolodějí wiąże się z pierwszym prezydentem Czechosłowacji, Tomášem Garrigue Masarykiem. W 1919 roku, wkrótce po powstaniu niepodległego państwa, zamek stał się jego tymczasową rezydencją. Część budynku doraźnie przystosowano do potrzeb głowy państwa, jednak pomieszczenia nie odpowiadały wymogom urzędu prezydenckiego. Już jesienią tego samego roku Masaryk przeniósł swoją rezydencję do Lán, a Koloděje pozostały w cieniu tej ważniejszej, nowej siedziby.

Czym jest zamek Koloděje dzisiaj?

Obecnie obiekt należy do majątku administrowanego przez czeską administrację państwową i pełni funkcje związane z obsługą instytucji rządowych, a nie funkcję ogólnodostępnej atrakcji turystycznej. Z tego powodu zwiedzanie wnętrz nie jest tak swobodne, jak w przypadku wielu innych czeskich zamków — dostęp bywa ograniczony, a teren nie jest nastawiony na masowy ruch turystyczny. Mimo to sama okolica, otoczenie parkowe i widok na klasycystyczną fasadę są dostępne dla osób odwiedzających wschodnią Pragę i szukających mniej oczywistych miejsc poza głównym centrum miasta.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek Koloděje? We wschodniej Pradze, w dzielnicy administracyjnej Praha 9-Koloděje, kilkanaście kilometrów od centrum miasta.

Czy zamek Koloděje można zwiedzać? Obiekt służy dziś celom administracji państwowej, więc zwiedzanie wnętrz jest ograniczone — to nie jest zamek nastawiony na regularny ruch turystyczny jak np. Praski Zamek.

Jak stary jest zamek? Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowej siedzibie obronnej pochodzi z 1346 roku, choć osada istniała już wcześniej, od XIII wieku.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje zamek? Obecny wygląd to efekt klasycystycznej przebudowy z lat 1802–1810, poprzedzonej wcześniejszymi fazami renesansową i barokową.

Kto był właścicielem zamku? Od 1623 roku majątek na długo należał do rodu Liechtensteinów, którzy zainicjowali kluczowe przebudowy, w tym klasycystyczną z początku XIX wieku.

Jaki związek ma zamek z prezydentem Masarykiem? W 1919 roku Koloděje przez krótki czas służyły jako tymczasowa rezydencja prezydenta T. G. Masaryka, zanim jesienią tego roku przeniósł się on do Lán.