Kníničky

Kníničky — brneńska dzielnica nad wodą, której historia zatonęła w jeziorze

Kníničky to niewielka dzielnica administracyjna Brna, leżąca w północno-zachodniej części miasta nad brzegiem Brneńskiej Przegrody (Brněnská přehrada), największego zbiornika wodnego regionu. Razem z sąsiednim Bystrcem tworzy obszar rekreacyjny, do którego mieszkańcy Brna zjeżdżają się na spacery, rejsy statkiem i odpoczynek nad wodą. Współrzędne geograficzne dzielnicy to około 49,236°N, 16,528°E.

Dlaczego historia Kníniczek jest inna niż większości brneńskich dzielnic?

Odpowiedź leży dosłownie pod wodą. Pierwotna wieś Kníničky istniała w dolinie rzeki Svratki od średniowiecza, ale w latach 1936–1940 cała jej zabudowa została zalana w wyniku budowy zapory na Svratce. Inwestycja, prowadzona przez ówczesne ministerstwo robót publicznych, miała dostarczyć Brnu rezerwę wody pitnej oraz umożliwić produkcję energii elektrycznej. Pomysł budowy zbiornika na tym odcinku rzeki pojawiał się w planach urzędników moraskich już na początku XX wieku — pierwsze koncepcje zapory w tej okolicy datuje się nawet na rok 1872, choć realne prace przygotowawcze ruszyły dopiero w połowie lat dwudziestych. Ostatecznie to właśnie zapora w Kníničkach, a nie planowana równolegle zapora w Wirze, została zrealizowana jako pierwsza spośród moraskich projektów wodnych zaprojektowanych przez profesora Vladimíra Lista z Politechniki w Brnie.

Mieszkańcy zatopionej wsi musieli się przenieść, a w jej miejsce, na wyższym terenie, powstała nowa osada — Nowe Kníničky (Nové Kníničky) — która dziś funkcjonuje jako współczesna dzielnica miejska. Zbiornik, który pochłonął starą wieś, bywa nazywany zarówno Przegrodą Brneńską, jak i Przegrodą Kníniczkowską (Kníničská přehrada) — obie nazwy odnoszą się do tego samego akwenu.

Co przyciąga turystów do Kníniczek dzisiaj?

Uroczyste otwarcie zbiornika nastąpiło 2 lipca 1940 roku, a jego pierwotna funkcja — zaopatrzenie miasta w wodę i energię — z czasem ustąpiła miejsca funkcji rekreacyjnej. Już w okresie powojennym teren zaczęto postrzegać jako popularne miejsce wypoczynku, a rejsy turystyczne po jeziorze stały się jedną z głównych atrakcji regionu. Żegluga pasażerska na Przegrodzie Brneńskiej działa nieprzerwanie od 5 maja 1946 roku — to jedna z najdłużej funkcjonujących regularnych linii statkowych w Czechach. Trasa prowadzi z przystani w Bystrcu przez Rokle i zamek Veveří aż do miejscowości Veverská Bítýška, a w sezonie od kwietnia do października oferta rejsów jest najszersza.

W bezpośrednim sąsiedztwie, w dzielnicy Bystrc, znajduje się również Zoo Brno, otwarte w 1953 roku — popularny cel wycieczek rodzinnych, który często łączy się ze spacerem nad zbiornikiem. Cały obszar Kníniczek i Bystrca uchodzi dziś za największy i najczęściej odwiedzany teren rekreacyjny Brna, oferujący plaże, ścieżki spacerowe wzdłuż brzegu oraz punkty widokowe na taflę wody otoczoną lasami.

Najczęstsze pytania

Czy w Kníničkach można zobaczyć ślady dawnej, zatopionej wsi? Oryginalna zabudowa wsi znajduje się dziś pod wodą zbiornika — na powierzchni nie ma fizycznych pozostałości starej osady, ponieważ teren został celowo zalany podczas budowy zapory w latach 1936–1940.

Jak dotrzeć nad Przegrodę Brneńską z centrum miasta? Dzielnica leży w północno-zachodniej części Brna, w bezpośrednim sąsiedztwie Bystrca, skąd kursują też statki wycieczkowe po zbiorniku.

Czy warto łączyć wizytę w Kníničkach z innymi atrakcjami? Tak — w pobliskim Bystrcu działa Zoo Brno, a rejs statkiem po zbiorniku prowadzi w kierunku zamku Veveří, co pozwala połączyć wypoczynek nad wodą ze zwiedzaniem.

Od kiedy działa żegluga pasażerska na zbiorniku? Regularne rejsy funkcjonują nieprzerwanie od 5 maja 1946 roku, obsługując trasę Bystrc–Rokle–zamek Veveří–Veverská Bítýška.