Katedra św. Jakuba w Szybeniku

Katedra św. Jakuba w Szybeniku to najważniejszy zabytek dalmatyńskiego miasta i jedna z najbardziej niezwykłych świątyń Chorwacji. Od 2000 roku figuruje na liście światowego dziedzictwa UNESCO, a o jej wyjątkowości decyduje sposób, w jaki została zbudowana: wyłącznie z kamienia, bez użycia cegły i drewna.

Dlaczego warto odwiedzić katedrę w Szybeniku?

To rzadki przykład budowli, w której gotyk płynnie przechodzi w renesans. Konstruktorzy z różnych krajów, głównie z Dalmacji, Wenecji i Toskanii, wypracowali tu rozwiązania, które wyróżniają katedrę na tle całej Europy. Świątynia stoi w samym sercu Starego Miasta, przy placu Republiki, więc łatwo włączyć ją w spacer po wąskich, kamiennych uliczkach.

Jak powstawała katedra?

Prace rozpoczęto w 1431 roku, w miejscu starszego, romańskiego kościoła. Pierwsi budowniczowie, wenecjanie wraz z miejscowymi kamieniarzami Andriją Budčiciem i Budišą Statčiciem, posuwali się powoli. Około 1441 roku kierownictwo przejął Juraj Dalmatinac (Giorgio da Sebenico), rzeźbiarz i architekt, który zaprojektował m.in. transept, zakrystię i baptysterium oraz nadał budowli kształt kamiennych, łączonych bez zaprawy sklepień. Po jego śmierci, w latach 70. XV wieku, dzieło prowadził Nikola Firentinac, który wzniósł górną część prezbiterium i słynną kopułę w duchu toskańskiego renesansu. Całość ukończono w 1536 roku, więc budowa trwała około stu lat.

Co zobaczyć w katedrze i wokół niej?

• Fryz z głowami na zewnętrznych ścianach apsyd. To kilkadziesiąt realistycznie rzeźbionych portretów mieszczan, zwykle uważanych za wizerunki zwykłych mieszkańców miasta. Każda twarz ma inny wyraz.
• Kopuła wykonana z kamiennych płyt, widoczna z daleka i będąca symbolem miasta.
• Portal Lwów na północnej stronie, z rzeźbami lwów i figurami Adama i Ewy.
• Baptysterium zaprojektowane przez Dalmatinaca, z delikatnie rzeźbionymi aniołami.

Czy katedra ucierpiała w czasie wojny?

Tak. W czasie ostrzału Szybeniku w 1991 roku kopuła została poważnie uszkodzona. Od tego czasu zabytek odnowiono, a dziś można podziwiać go w pełnej krasie.

Najczęstsze pytania

Czy katedra św. Jakuba jest na liście UNESCO? Tak, została wpisana w 2000 roku.

Kto zaprojektował katedrę? Najważniejszą rolę odegrali Juraj Dalmatinac oraz Nikola Firentinac, ale pracowało przy niej kilku architektów i rzeźbiarzy.

Z jakiego materiału zbudowano katedrę? Z kamienia, bez cegły i drewna. Sklepienia i kopuła powstały z precyzyjnie dopasowanych kamiennych elementów.

Kiedy ukończono budowę? W 1536 roku, po około stu latach prac.

Kiedy najlepiej ją zwiedzać? Rano lub późnym popołudniem, gdy światło dobrze podkreśla rzeźby na fasadzie, a w mieście jest mniej turystów. Godziny wejścia i ceny biletów warto sprawdzić przed wizytą.

Dla kogo to miejsce?

Dla miłośników architektury, historii sztuki i fotografii. Nawet krótka wizyta pozwala zrozumieć, jak ważną rolę w dziejach Adriatyku odegrali kamieniarze i architekci łączący tradycję gotycką z nowymi ideami renesansu. Katedra jest też świetnym punktem wyjścia do dalszego zwiedzania Szybeniku, w tym twierdzy św. Mikołaja i fortecy św. Michała, które leżą w pobliżu.

Wskazówki praktyczne

Do katedry najłatwiej dojść pieszo z portu, bo Stare Miasto jest niewielkie i w dużej mierze zamknięte dla ruchu samochodowego. Wewnątrz obowiązuje strój zakrywający ramiona i kolana, jak w większości świątyń w regionie. Warto zarezerwować na wizytę przynajmniej godzinę, żeby spokojnie obejrzeć zarówno wnętrze, jak i zewnętrzne detale rzeźbiarskie, które łatwo przeoczyć przy szybkim spacerze. Latem plac przed katedrą bywa miejscem koncertów i festiwali, a wieczorem fasada pięknie oświetlona jest kamiennym złotem.