Kaple svaté Máří Magdaleny pod Letnou

Kaplica świętej Marie Magdaleny pod Letną to niewielka, owalna kaplica z połowy XVII wieku, stojąca na nabrzeżu Edvarda Beneše w praskich Holešovicach, dosłownie kilka kroków od mostu Čechův most. Wygląda na zwyczajny, kameralny zabytek sakralny, ale kryje w sobie jedną z najbardziej nietypowych historii wśród praskich budowli — w 1956 roku przeniesiono ją w całości o ponad 30 metrów, co było pierwszą tego rodzaju operacją budowlaną w historii Czechosłowacji.

Kiedy i dlaczego powstała kaplica?

Budowlę wzniesiono w 1635 roku z inicjatywy opata pobliskiego klasztoru krzyżowców, na terenie dawnej klasztornej winnicy rozciągającej się u podnóża wzgórza Letná. Projekt przypisuje się włoskiemu architektowi Giovanniemu Battiście de Barrifisowi, jednemu z wielu artystów z Półwyspu Apenińskiego, którzy w tamtym czasie pracowali w Pradze. Kaplica otrzymała formę okrągłą, jednokondygnacyjną, w duchu wczesnego baroku — kopuła, niewielka wieżyczka i skromne okna nadają jej charakter raczej kameralnej budowli parkowej niż okazałej świątyni.

Co przetrwała kaplica przez blisko cztery stulecia?

Historia obiektu bywała burzliwa. Pod koniec wojny trzydziestoletniej, w 1648 roku, zajęły ją wojska szwedzkie, które prowadziły stąd ostrzał praskich studentów broniących Starego Miasta. W 1783 roku cesarz Józef II skasował okoliczny klasztor, a wraz z nim kaplicę — obiekt został odświęcony i na długie dziesięciolecia stracił sakralny charakter. Służył wówczas jako skład drewna, a później nawet jako chlew dla kóz należących do zarządcy pobliskiej miejskiej pływalni, gołębnik i owczarnia. Dopiero w 1908 roku miasto Praga przejęło budynek, poddało go renowacji i oddało w użytkowanie Kościołowi starokatolickiemu — i to właśnie ta wspólnota korzysta z kaplicy nieprzerwanie do dziś, najdłużej ze wszystkich praskich świątyń pod jej opieką.

Dlaczego kaplicę przesunięto o 30 metrów?

Najbardziej niezwykły rozdział w historii obiektu rozegrał się na początku lat 50. XX wieku. W związku z przebudową okolic mostu Čechův most kaplica stanęła na drodze planowanej inwestycji i groziło jej zburzenie. Zamiast rozbiórki zdecydowano się na ryzykowne rozwiązanie inżynieryjne — całą murowaną budowlę przesunięto jako jedną bryłę o niespełna 31 metrów w górę biegu Wełtawy. Operację, przeprowadzoną na przełomie 3 i 4 lutego 1956 roku, zaprojektował inżynier Stanislav Bechyně. Był to pierwszy w historii Czechosłowacji przypadek przesunięcia całego budynku, a kaplica stanęła od tego czasu na masywnym, obłożonym kamieniem cokole nad brzegiem rzeki, gdzie można ją oglądać do dziś.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Wnętrze kaplicy zachowało dekorację pochodzącą jeszcze z czasu jej powstania — na ścianach widoczne są freski przedstawiające rośliny biblijne, a strop zdobi wyrazista sztukateria. To rzadki przykład wystroju wnętrza, który przetrwał zarówno okres świeckiego użytkowania budynku, jak i sam fizyczny transport całej konstrukcji w nowe miejsce.

Czy kaplicę można zwiedzić?

Obiekt pełni funkcję czynnego kościoła Kościoła starokatolickiego. Nabożeństwa odbywają się w każdą niedzielę o godzinie 10:00 i to właśnie wtedy kaplica jest otwarta dla zwiedzających z zewnątrz. Dodatkową okazją do wejścia do środka bywa coroczna akcja Noc kościołów, w ramach której obiekt bywa udostępniany szerszej publiczności poza standardowymi godzinami nabożeństw.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kaplica? Na nabrzeżu Edvarda Beneše w Holešovicach, tuż przy moście Čechův most — niewielki fragment terenu wokół niej administracyjnie należy jeszcze do Pragi 1.

Kto zaprojektował kaplicę? Włoski architekt Giovanni Battista de Barrifis, w 1635 roku.

Dlaczego kaplicę przeniesiono w innym miejscu? Ponieważ stała na trasie planowanej przebudowy mostu Čechův most — zamiast ją wyburzyć, w 1956 roku przesunięto ją jako całość o ok. 31 metrów.

Czy da się wejść do środka? Tak, w niedziele o 10:00 podczas nabożeństwa Kościoła starokatolickiego oraz podczas Nocy kościołów.