Kamenná slunce

Kamenná slunce to jedna z najbardziej niezwykłych geologicznych osobliwości Czech — narodowy pomnik przyrody położony około kilometra na południowy wschód od wsi Hnojnice, w powiecie Louny, w granicach obszaru chronionego krajobrazu České středohoří. To miejsce, którego nigdzie indziej na świecie nie opisano w tej formie, dlatego zasługuje na uwagę każdego, kto interesuje się geologią i wulkanizmem.

Czym właściwie są "kamienne słońca"?

Nazwa nie jest przypadkowa — na odsłoniętej skalnej ścianie dawnego niewielkiego kamieniołomu widoczne są dziesiątki charakterystycznych, promienistych struktur przypominających słońce z promieniami. Powstały one w wyniku procesu wulkanicznego: w kominie wulkanicznym chłodniejsze fragmenty skały działały jako centra chłodzenia otaczającej je magmy. Ponieważ materiał wokół tych ośrodków stygł nierównomiernie, pękał promieniście na zewnątrz, tworząc układy przypominające słoneczne promienie rozchodzące się z centralnego punktu.

Jak duże są te formacje?

Same "słońca" mają średnice od kilku centymetrów do około metra. Na terenie pomnika przyrody można naliczyć około piętnastu większych, wyraźnie widocznych struktur, a obok nich dziesiątki mniejszych, drobniejszych form o podobnym, promienistym układzie pęknięć.

Dlaczego to miejsce jest chronione?

Obszar objęto ochroną już w 1953 roku, wkrótce po tym, jak zjawisko opisał geolog M. Malkovský. Ranga miejsca z czasem wzrosła — od 1992 roku Kamenná slunce ma status narodowego pomnika przyrody, co jest najwyższą formą ochrony przyrody nieożywionej w czeskim systemie prawnym. Powodem tak wysokiego statusu jest unikatowość zjawiska w skali światowej — podobnych struktur nie odnotowano nigdzie indziej.

Co zastaniemy na miejscu dzisiaj?

Kamenná slunce to dawny, niewielki kamieniołom, dziś swobodnie dostępny dla zwiedzających. Na odsłoniętej ścianie skalnej wyraźnie widać ślady dawnej eksploatacji kamienia, co dodatkowo ułatwia obserwację geologicznych struktur — wydobycie odsłoniło warstwy skalne, w których promieniste "słońca" są najlepiej widoczne.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp na teren jest płatny? Nie, obszar jest swobodnie dostępny bez opłat — to były, niewielki kamieniołom otwarty dla zwiedzających.

Jak powstały kamienne słońca? To pozostałość po kominie wulkanicznym. Chłodniejsze fragmenty skały w otaczającej magmie stały się centrami chłodzenia, wokół których materiał pękał promieniście, tworząc układy przypominające słońce.

Od kiedy miejsce jest chronione? Ochronę wprowadzono w 1953 roku, a od 1992 roku obszar ma status narodowego pomnika przyrody.

Ile jest widocznych "słońc"? Około piętnastu większych, wyraźnie widocznych struktur oraz dziesiątki mniejszych.

Gdzie dokładnie znajduje się to miejsce? Około kilometra na południowy wschód od wsi Hnojnice, w powiecie Louny, w regionie Ústecký, w obrębie obszaru chronionego krajobrazu České středohoří.