NextOnTrip

Jüdischer Friedhof Bolzum

Sehnde, Niemcy

Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip

W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.

Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.

O tym miejscu

Jüdischer Friedhof Bolzum to dobrze zachowany cmentarz żydowski w Bolzum, dzielnicy miasta Sehnde w regionie Hanower (Dolna Saksonia). Leży na północ od wsi, przy drodze gospodarczej prowadzącej w stronę Sehnde. To niewielkie, ciche miejsce pamięci, które przypomina o społeczności żydowskiej mieszkającej niegdyś w tej okolicy.

Gdzie leży cmentarz i jak wygląda?

Nekropolia znajduje się poza zabudową wsi, wśród pól. Zajmuje powierzchnię około 1053 m² i zachowało się na niej 42 nagrobki lub miejsca pochówku. Skala jest niewielka, więc zwiedzanie zajmuje krótką chwilę, ale właśnie ta kameralność sprawia, że miejsce robi wrażenie. Współrzędne to około 52,302 N, 9,947 E.

Kto był tu chowany?

Od początku XIX wieku chowano tu wyznawców judaizmu z Bolzum, Sehnde, Groß-Lobke i Ilten. Najstarszy znany grób pochodzi z 1825 roku. Cmentarz służył więc przez ponad sto lat całemu zespołowi okolicznych wsi, które tworzyły wspólną gminę synagogalną Bolzum/Sehnde.

Jaka jest historia miejsca?

W lipcu 1942 roku deportowano ostatnich żydowskich mieszkańców Sehnde, co oznaczało koniec gminy synagogalnej. Cmentarz stał się wtedy, jak piszą miejscowi badacze, „kamiennym świadectwem” żydowskiego życia w mieście. Przez lata był też wielokrotnie dewastowany, a według miasta Sehnde to jeden z powodów, dla których dopiero po długim czasie zdecydowano się na jego systematyczne badanie.

Ostatnią osobą pochowaną na cmentarzu była Klara Rose, zmarła 9 stycznia 1939 roku. Zamiast nagrobka posadzono tam różę. W 2007 roku ustawiono kamień pamięci poświęcony jej oraz jej bliskim zamordowanym w marcu 1942 roku: Siegfriedowi, Thei i Hansowi-Georgowi Rose.

Kto dba o cmentarz?

Obecnie teren jest własnością Landesverband der jüdischen Gemeinden von Niedersachsen e. V. z siedzibą w Hanowerze i pozostaje pod jego opieką. Nagrobki zostały udokumentowane przez miasto Sehnde: zapisano imiona, daty życia i informacje o pochodzeniu zmarłych, na przykład nazwę miejscowości albo imię ojca. Temat opisuje publikacja Arbeitsgruppe Stolpersteine „Ein Ort für die Ewigkeit”, będąca pierwszą częścią opracowania o gminie synagogalnej Bolzum/Sehnde.

Najczęstsze pytania

Czy cmentarz jest dostępny dla zwiedzających? Leży przy drodze gospodarczej na północ od wsi, więc dojście odbywa się pieszo lub rowerem. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne zasady wejścia u miasta Sehnde.

Jak zachować się na cmentarzu żydowskim? Zachowaj ciszę i powagę. Zgodnie z tradycją na nagrobkach zostawia się kamyki zamiast kwiatów, a mężczyźni zwyczajowo zakrywają głowę.

Ile czasu potrzeba na wizytę? Teren jest mały, więc na spokojny spacer i lekturę inskrypcji wystarczy kilkanaście do kilkudziesięciu minut.

Co jeszcze można zobaczyć w okolicy? Warto połączyć wizytę ze spacerem po Bolzum i Sehnde oraz poszukać lokalnych śladów żydowskiej historii, o których opowiadają materiały miasta.

W pobliżu

Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca

Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.