Jewish cemetery in Hřivčice

Żydowski cmentarz w Hřivčicach to jeden z największych i najlepiej zachowanych żydowskich cmentarzy w północno-zachodnich Czechach, położony około kilometra na południe od wsi Hřivčice, w granicach administracyjnych gminy Peruc, w regionie Louny. Miejsce leży na uboczu, wśród pól i niewielkiego zadrzewienia, z dala od głównych szlaków turystycznych, co czyni je celem raczej dla osób zainteresowanych historią lokalnej społeczności żydowskiej niż dla przypadkowych spacerowiczów.

Kiedy powstał cmentarz?

Cmentarz założono w drugiej połowie XVII wieku. Działające przy nim bractwo pogrzebowe Chevra Kadisza tradycyjnie datuje się na rok 1640 – tak podaje spis bractw z terenu monarchii austro-węgierskiej z 1892 roku – choć statuty samego bractwa wskazują na najstarsze protokoły z 1652 roku. Najstarszy zachowany nagrobek (maceva) pochodzi z połowy XVIII wieku, dokładnie z 1759 roku.

Ile jest tu nagrobków i jak duży jest teren?

Cmentarz zajmuje powierzchnię 3163 m² i mieści około 300 zachowanych nagrobków. To relatywnie duża liczba jak na cmentarz wiejski, co świadczy o znaczeniu lokalnej gminy żydowskiej w przeszłości. Historycznym właścicielem cmentarza było Izraelickie Bractwo Pogrzebowe dla Hříškova i okolic, a obecnie teren należy do Żydowskiej Gminy Wyznaniowej w Teplicach.

Co się stało z cmentarzem po 1939 roku?

Po 1939 roku, wraz z eksterminacją i wysiedleniem lokalnej społeczności żydowskiej, nikt już nie dbał o dawny cmentarz. Teren stopniowo zarastał i popadał w zaniedbanie przez kilkadziesiąt lat. Zmiana nastąpiła po 2008 roku, kiedy to – jak wynikało z lokalnych doniesień z Peruca – Żydowska Gmina Wyznaniowa w Teplicach zainteresowała się odnową cmentarza. Nawiązano wówczas współpracę z mieszkańcem Peruca, któremu w ciągu roku udało się oczyścić większość terenu z inwazyjnej roślinności, odsłaniając ukryte wcześniej nagrobki.

Jak wygląda cmentarz dzisiaj?

Prace konserwatorskie kontynuowano w kolejnych latach – teren otoczono kamiennym murem wzniesionym jesienią 2015 roku, a same nagrobki, choć wiele z nich pozostaje przewróconych lub uszkodzonych, są dziś znacznie lepiej widoczne i dostępne niż jeszcze kilkanaście lat temu. Opieką nad cmentarzem zajmuje się Towarzystwo Odnowy Zabytków Żydowskich w Peruc, które prowadzi bieżące prace pielęgnacyjne i dokumentacyjne.

Najczęstsze pytania

Czy cmentarz jest ogólnodostępny? Teren jest ogrodzony murem, jednak jako zabytek historyczny bywa udostępniany zwiedzającym, zwłaszcza przy okazji lokalnych wydarzeń związanych z dziedzictwem żydowskim w regionie.

Dlaczego cmentarz jest tak duży jak na wieś? Cmentarz obsługiwał nie tylko Hřivčice, ale całą okoliczną społeczność żydowską, w tym Hříškov, stąd liczba blisko 300 nagrobków zgromadzonych na przestrzeni ponad dwóch stuleci.

Kto dziś dba o ten zabytek? Formalnym właścicielem jest Żydowska Gmina Wyznaniowa w Teplicach, a codzienną opieką i pracami rewitalizacyjnymi zajmuje się lokalne Towarzystwo Odnowy Zabytków Żydowskich w Peruc, przy wsparciu mieszkańców okolicy.

Jak dojechać do cmentarza? Cmentarz znajduje się około kilometra na południe od Hřivčic, w gminie Peruc w powiecie Louny, w północno-zachodnich Czechach – najlepiej dotrzeć tam samochodem lub pieszo z pobliskich miejscowości.